Được dung dưỡng trong cái nôi của một gia đình gia giáo, nữ doanh nhân về lĩnh vực công nghệ Nguyễn Thị Định được cha mẹ đặt theo tên một nữ anh hùng của Việt Nam với những kỳ vọng lớn lao. Vì thế ngay từ tấm bé chị đã mang trong mình khát khao được làm “sếp”. Chị ước mơ xây dựng một tổ chức thuộc về riêng mình, trở thành một người lãnh đạo, một nhà quản trị, gây dựng tầm vóc của một đế chế công nghệ.
Bắt đầu từ quán net ồn ào đến doanh nghiệp lớn
Trời đất se duyên, số phận an bài, ngay từ năm nhất Đại học, chị đã gặp gỡ và yêu một người bạn cùng khóa và cùng tham gia chương trình Đạp xe xuyên Việt – người sau này trở thành chồng và đồng sáng lập trong hầu hết những dự án lớn nhỏ của gia đình. Chồng chị là một kỹ sư Thủy lợi “dạt” sang dân IT. Sau khi cưới, vợ chồng anh chị cùng với người anh trai khởi nghiệp một cửa hàng kinh doanh máy tính nhỏ tại Mộ Lao, Hà Đông. 7 tháng sau, anh chị mở thêm một quán net nhỏ, rồi thêm quán thứ hai, thứ ba… cho đến khi vận hành một chuỗi 6-7 quán net quanh Hà Nội.
Những quán net ồn ào mùi khói thuốc lá, tiếng bàn phím lách cách, khách ra vào tấp nập. Mô hình nhỏ, với những thiết lập ban đầu, đã cho chị những bài học đầu tiên về làm chuỗi, quản lý nhân sự, dòng tiền… và quan trọng nhất là tinh thần bám rễ trong một thị trường luôn biến động.
Thế rồi, một biến cố gia đình xảy đến. Con trai của chị qua đời khi mới 21 tháng tuổi, gia đình buộc phải tạm ngừng công việc kinh doanh mảng quán net đang làm nên ăn ra, nhượng lại dần các quán và chuyển toàn bộ nguồn lực sang “cái nghề” sang máy tính và thiết bị công nghệ đã mở cùng với người anh của mình trước đó.
Năm 2019, doanh nghiệp bán lẻ máy tính do chị trực tiếp điều hành chính thức được thành lập. Cũng vào thời điểm ấy, dịch COVID-19 ập đến, phủ mờ sương đen lên nền kinh tế, khiến nhiều doanh nghiệp chao đảo. Trái lại, thị trường máy tính và thiết bị làm việc tại nhà lại tăng tốc. Người người học online, làm việc từ xa, trang bị laptop, máy bàn, màn hình, thiết bị ngoại vi. Bối cảnh đó vô tình tạo điều kiện để doanh nghiệp của chị tăng trưởng tốt – đủ để thấy rõ tiềm năng của thị trường. Chị cũng hiểu rằng, muốn đi xa, không thể chỉ dựa vào “đà may mắn”.
Đế chế ấy bắt đầu từ những ngày như thế, để rồi phát triển đến mục tiêu chị đặt ra hướng tới năm 2029: 100 cửa hàng trên toàn quốc, với doanh thu 5.000 tỷ đồng. Một con số đủ lớn để nhiều người gọi là “liều”. Nhưng với chị, đó là đích đến tự nhiên của một hành trình đã âm thầm khởi động từ hơn mười năm trước – từ những quán net nhỏ xíu ngày nào.
“Chị thích danh” – nội tâm tham vọng thẳng thắn và những ám thị từ bé
Cái tên Nguyễn Thị Định – với chị – là một dạng “ám thị” kéo dài từ thời thơ ấu đến khi trưởng thành. Từ nhỏ, chị đã được nghe rất nhiều câu chuyện về người phụ nữ lịch sử cùng tên – vị Phó Chủ tịch nước kiên cường, bản lĩnh. Cái tên ấy, vì vậy, dần bén rễ trở thành một kỳ vọng âm thầm trong chị về tương lai, về mục đích sống phải lớn mạnh, phải nổi bật, phải để lại dấu ấn.
Từ thuở bé, chị đã là một đứa trẻ lanh lợi, hoạt ngôn, thường được người lớn tin tưởng giao phó việc chung. Việc quen với vai trò “đứng mũi chịu sào” từ sớm khiến chị sớm thích nghi với sự chú ý, với việc trở thành tâm điểm trong tập thể. Không phải lúc nào cũng là người đứng đầu lớp, nhưng thường là “người tỏa sáng nhất trong phòng”.
Chị thừa nhận điều đó rất thẳng thắn: “Chị thích danh. Thích được công nhận, thích được biết đến.”
Cái “thói háo danh” ấy theo chị suốt những năm tháng trưởng thành. Từ nhỏ, chị đã thần tượng người bác ruột – Giám đốc Bưu điện Tỉnh Thanh Hóa – một hình mẫu lãnh đạo điển hình: người quản lý, người quyết định, người chịu trách nhiệm. Đến khi đứng trước lựa chọn ngành học, Quản trị kinh doanh trở thành con đường hợp lý nhất để chị bước vào vai trò mà mình đã tự “gài code” trong đầu từ rất sớm: vai trò lãnh đạo.
Những năm đầu đi làm, chị từng nghĩ chỉ cần kiếm được 10 tỷ đồng là đủ để nghỉ ngơi. Nhưng khi chạm tới cột mốc ấy, giới hạn tưởng như lớn lao bỗng trở nên quá nhỏ so với sức mình. Bên dưới vẻ tự tin có phần “quá mức” là một niềm tin gần như tuyệt đối vào năng lực bản thân. Với chị, mọi vấn đề trên đời đều là những bài toán có lời giải – chỉ cần đủ kiên trì để đi tìm đến cùng.
Niềm tin ấy vừa là động lực, vừa là hệ quy chiếu giúp chị đi qua những giai đoạn mà nhiều người dễ dàng dừng lại. Đặc biệt trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, thị trường liên tục dịch chuyển, chị và các co-founder của mình không xem sự thay đổi là mối đe dọa hay rủi ro, mà ngược lại, coi đó là phép thử cho năng lực thích nghi và tư duy hệ thống của chuỗi bán lẻ.
Quy trình chuẩn, hệ thống ERP, tự động hóa marketing, đồng bộ dữ liệu, đào tạo nhân sự… lần lượt được đặt lên bàn trong quá trình mở rộng quy mô chuỗi. Việc tăng ngân sách phần mềm từ 400 triệu lên 1,2 tỷ mỗi năm không khiến chị chùn bước. Trong mắt chị, cái giá thật sự nằm ở tiềm năng phát triển và mở rộng, chứ không phải chi phí đầu tư trước mắt. Phía sau những quyết định ấy là một suy nghĩ sâu sắc, một tham vọng bền bỉ, hiện diện trong dáng vẻ của một người phụ nữ không hề nhỏ bé cả về vóc dáng lẫn tầm nhìn dài hạn.
Không chỉ vậy, tham vọng của chị không còn dừng lại ở thành công cho riêng mình. Trong suy nghĩ của chị, dần hình thành khái niệm về một “đế chế gia tộc” – nơi mỗi thành viên là một mắt xích nối dài, tiếp tục trách nhiệm của người đi trước, và cùng nhau xây dựng một hệ giá trị đủ lớn để tồn tại qua nhiều thế hệ.
Làm mẹ 5 con và bài toán đánh đổi dài hạn vì một tương lai tốt đẹp hơn
Nữ doanh nhân Nguyễn Thị Định từng có một lịch trình sinh dày đặc: 2016, 2018, 2019, 2021, 2022, 2024 khiến nhiều người phải bàn tán vì cho rằng đó là “sự cố ngoài ý muốn”. Nhưng với chị Định, không cột mốc nào là ngẫu nhiên.
Không chỉ kiên định trong sự nghiệp, ngay cả trong đời sống riêng với vai trò làm vợ, làm mẹ, chị cũng luôn là người chủ động và tính toán rõ ràng. Chị chủ động mọi thứ, từ thời điểm mang thai, quãng nghỉ sinh nở, cách bồi dưỡng sức khỏe để vừa mang thai vừa tiếp tục vận hành doanh nghiệp. Chị muốn đông con, muốn tiếng cười trẻ nhỏ rộn ràng trong nhà, nhưng đồng thời cũng không chấp nhận buông những kim chỉ nam sự nghiệp đã theo mình từ thuở bé.
“Nhưng chị hiểu một điều rất rõ: mình không thể ở Hà Nội, vừa nuôi năm đứa nhỏ, vừa mở chuỗi, vừa tuyển dụng, vừa vận hành. Chị không ảo tưởng về sức mình đến thế,” chị nói.
Đó là lý do chị đưa ra một quyết định khó khăn: gửi các con về quê, về với ông bà ngoại ở Thanh Hóa – nơi chính chị đã lớn lên. Một cái nôi dưỡng dục đủ an tâm, một miền đất có truyền thống hiếu học, nề nếp gia đình bền chặt. Quyết định ấy không hề dễ dàng. Có những đêm ở căn phòng trọ Hà Nội, sau một ngày chạy số, họp hành, đi thị trường, chị nằm nhìn trần nhà và khóc vì nhớ con. Nhưng dù đau đến đâu, người mẹ doanh nhân ấy cũng buộc phải cắn răng chịu đựng. Chị hiểu, với tham vọng của bản thân, nếu muốn đi đường dài, gia đình nhỏ của mình phải chấp nhận những đánh đổi không dễ nói thành lời.
Ở quê, bọn trẻ lớn lên theo một cách khác. Chúng được chạy chơi ngoài sân, leo cây, bắt dế, tắm mưa, ăn rau nhà trồng. Không có khu vui chơi trong nhà kính hay lịch học dày đặc, nhưng có cả một “sân khấu trời” rộng mở: làng xóm thân quen, cánh đồng, ao cá, vườn cây. Tuổi thơ của các con được bồi đắp bằng đất, nắng, gió và những mối quan hệ tự nhiên – thứ mà thành phố, đôi khi, không thể trao tặng.
Cậy ông bà bởi “ông bà nuôi cháu vừa tài, vừa đầy yêu thương”
Việc nuôi – ăn uống, ngủ nghỉ, trông nom hằng ngày – chị giao trọn cho ông bà. Còn dạy về nếp sống, cách ứng xử, các nguyên tắc cốt lõi – chị và chồng là người giữ vai trò định hướng. Có những giai đoạn, những va chạm nhỏ với ông bà khiến chị căng thẳng, như chuyện sữa đêm, chuyện ăn uống, chuyện chiều cháu quá tay… Nhưng khi bình tâm nhìn lại, chị nhận ra mình đang chấp nhặt những tiểu tiết. Những gì các con nhận được từ môi trường quê – sự dạn dày, khả năng tự lập, cảm giác gắn bó với họ hàng, xóm giềng – lớn hơn rất nhiều so với vài khác biệt trong cách chăm sóc.
Giữa khoảng cách hơn 150km, gia đình duy trì sự gắn kết bằng những chuyến về thăm mỗi tuần hoặc hai tuần một lần, bằng những cuộc gọi video gần như mỗi tối, hay cả những ngày nghỉ, lễ tết, đều quây quần đông đủ. Có khi, lũ trẻ vẫn chọn… ngủ với ông bà vì “bén hơi” hơn. Điều đó dần trở thành một phần tự nhiên trong mô hình gia đình ba thế hệ mà chị đang vận hành.
“Muốn có nhiều thứ cùng lúc – sự nghiệp, gia đình, đông con – thì phải chấp nhận không trọn vẹn theo nghĩa truyền thống. Chị chọn không ở cạnh con 24/7, để đổi lấy một nền tảng tốt hơn cho tương lai của chúng,” chị Định nói. Vẫn là cách lựa chọn quen thuộc của chị, hiểu rõ mình muốn gì, và sẵn sàng ưu tiên điều quan trọng hơn trong đường dài.
Nuôi dạy con như quản trị một tổ chức nhỏ
Cách nuôi dạy con của chị Định, nếu chỉ nghe qua cách mô tả, có thể khiến nhiều người thấy khá “thực tế”, thậm chí “thực dụng” – như cách một CEO phân tích hồ sơ của những “nhân sự chiến lược”. Với chị, mỗi đứa trẻ là một tổ hợp tính cách riêng, với điểm mạnh, điểm yếu và nhu cầu được ghi nhận khác nhau. Nhưng ẩn sâu trong cách tiếp cận ấy là sự dụng tâm và những trăn trở đường dài: làm sao để khai phá tiềm năng, để mỗi đứa nhỏ được lớn lên trong điều kiện phù hợp nhất với chính mình.
Chị cả Bảo Trân là “bản sao” thu nhỏ của mẹ: mạnh mẽ, có tố chất lãnh đạo, bao quát, có thể một tay “cân” bốn đứa em. Minh Phúc trầm lặng, hơi mít ướt nhưng giàu tình cảm, cẩn thận tỉ mỉ và thường chăm lo cho người khác. Khánh Ngân có gu thẩm mỹ tốt, giọng hay như chính cái tên của mình, tính cách hơi đanh đá nhưng vô tư, nhưng chẳng thấy học bài trên lớp bao giờ. Minh Triết thích thể hiện, thích được công nhận công khai, luôn muốn mình là “đẹp trai nhất, giỏi nhất”. Còn cậu út Ngọc Long – mang cái tên trùng với chuỗi bán lẻ mà gia đình chị gây dựng – lanh lợi bẩm sinh, mạnh từ bên trong, không cần quá nhiều sự ghi nhận từ bên ngoài.
“Đó không chỉ là trò chơi, mà là một bài test về quản lý tài nguyên, trách nhiệm tập thể và sự đồng cảm,” chị kể.
Gia đình chị vận hành như một xã hội thu nhỏ. Khi lũ trẻ cãi nhau, xô đẩy, tranh đồ chơi, chị hiếm khi lao vào can thiệp ngay. Thay vào đó, chị đứng ngoài quan sát và chỉ bước vào khi có nguy cơ tổn thương thực sự.
Từ những quan sát rất cụ thể ấy, chị lựa chọn cách khen, cách giao nhiệm vụ, cách trò chuyện khác nhau cho từng đứa trẻ. Có lần, khi cả nhà đi khu vui chơi, chị đưa cho con gái lớn 50.000 đồng rồi lùi lại quan sát. Nhiệm vụ của chị cả là tự tính toán sao cho tất cả các em đều được chơi và được ăn.
“Ngoài đời, đứa nào mạnh thì thắng. Đứa yếu hơn phải biết xin, biết thương lượng. Chị muốn con hiểu luật chơi từ sớm – nhưng trong biên độ an toàn, dưới mắt mình,” chị nói, nửa đùa nửa thật. Chị cũng dạy các con từ bé cách sống, học tập và làm việc với một thái độ nhất quán: hãy theo đuổi sự ưu tú, rồi thành công sẽ tự tìm đến.
Với chị, kỹ năng sống quan trọng không kém – thậm chí có lúc còn quan trọng hơn điểm số. Lũ trẻ được giao đi chợ, trả tiền, nấu cơm, rửa bát; được tập xử lý những tình huống giả lập như: lỡ bị lạc thì làm gì, gặp người lạ thì nên hỏi ai, tránh ai.
“Không thể bảo vệ con khỏi mọi rủi ro, nhưng có thể dạy con cách đứng vững trước rủi ro,” chị nói.
Đó cũng là cách chị yêu những đứa con của mình, không bao bọc đến ngột ngạt, mà trao cho các con một nền tảng vững chắc để tự bước đi, trước khi đối diện với thế giới rộng lớn ngoài kia.
Mất mát và bước ngoặt trở thành “đế chế”
Giữa những năm tháng tất bật mở cửa hàng, sinh con, vận hành doanh nghiệp, có một mảng tối mà chị ít khi nhắc đến, nhưng lại là biến cố định hình lại toàn bộ thế giới nội tâm trong chị. Đó là sự ra đi do tai nạn của đứa con trai đầu lòng.
Ngày hôm ấy, chị ở nhà, vừa sinh em nhỏ, cả ngày bứt rứt bởi một cảm giác bất an khó gọi tên. Đến khi con rời đi, chị chỉ kịp nhìn con lần cuối. Người lớn trong nhà không cho chị gặp con nhiều hơn, sợ ảnh hưởng đến sức khỏe sau sinh. Khoảnh khắc ấy, với chị, là một vết cắt đau đớn.
“Một khoảng trống rất lớn, như có ai khoét thẳng vào lồng ngực chị,” chị thổn thức.
Chị đã đi qua những ngày tháng tăm tối nhất của cuộc đời. Tự dằn vặt, tự trách, rồi trốn tránh tất cả. Nhưng khi đã rơi xuống tận đáy, chị buộc phải đối diện với chính mình. Chị chọn nhìn biến cố ấy như một định mệnh không thể thay đổi. Đứa con đầu lòng đến với gia đình chị trong một quãng thời gian ngắn rồi rời đi. Nhưng sự ra đi ấy, theo một cách khó lý giải, lại kéo mọi người xích lại gần nhau hơn. Sau cú sốc, vợ chồng chị gần như không còn cãi vã. Mối quan hệ giữa hai bên nội – ngoại trở nên gắn bó hơn. Anh trai chị, người trước đây còn phụ thuộc nhiều vào bố mẹ cũng thay đổi cách sống, trở nên chủ động và trách nhiệm hơn. Mất mát không biến mất, nhưng nó tái cấu trúc lại các mối quan hệ, buộc mỗi người phải trưởng thành theo những cách khác nhau.
“Chị nhận ra mình không bất tử. Con mình cũng không bất tử. Không có gì là chắc chắn cả. Và nếu đã không chắc chắn, thì những thứ mình được cho như năng lực, cơ hội, tiền bạc, mối quan hệ – chắc chắn phải gắn với một trách nhiệm lớn hơn,” chị kể.
Từ đó, chị không còn nhìn doanh nghiệp chỉ như nơi kiếm tiền cho gia đình nhỏ. Trong suy nghĩ của chị dần hiện lên hình ảnh về một “đế chế” – một gia tộc có nền tảng tri thức, sức khỏe, tài chính ổn định và đủ năng lực tạo ra ảnh hưởng tích cực.
Chị và người bạn đời đã đồng hành cùng nhau suốt 15 năm, xây dựng nền tảng gia đình dựa trên sự tin tưởng lẫn nhau và niềm tin vào thế hệ mai sau. Các con của chị cũng được đặt những cái tên đầy ẩn ý như chính mẹ chúng thuở ấu thơ. Minh Triết – như một lời gieo sẵn về trí tuệ và vai trò dẫn dắt. Ngọc Long – trùng tên với công ty gia đình gây dựng – như một sự tiếp nối tự nhiên. Khánh Ngân gắn với cái đẹp, nghệ thuật, sự tinh tế. Mỗi cái tên là một lời chúc, nhưng đồng thời cũng là một lời nhắc nhở âm thầm về trách nhiệm và vị trí của mỗi đứa trẻ trong bức tranh gia tộc.
Chị tin rằng, nếu có thể xây dựng và phát triển một tập đoàn quy mô đủ lớn, với một hệ sinh thái đủ rộng, sẽ luôn có chỗ cho mọi nghề, mọi tính cách – miễn là các con có năng lực và mong muốn đóng góp. Các con có thể đi vòng, có thể chọn con đường riêng, nhưng nếu nền tảng gia tộc đủ vững, việc quay về không còn là nghĩa vụ, mà trở thành một lựa chọn tự nhiên. Điều quan trọng nhất, đó là cơ ngơi chị xây dựng, sẽ là một nền tảng cực kỳ vững chắc để các con luôn an tâm phát triển, dù ở bất kỳ đâu.
Ở tuổi 33, khi được hỏi điều gì quan trọng nhất, chị Định không nói về doanh thu, số lượng cửa hàng hay những số dư trong tài khoản. Chị nói về một tương lai dài hơn – nơi sự phát triển của gia đình gắn với sự phát triển của xã hội, nơi kinh tế đi cùng tri thức, và mỗi cá nhân hiểu rõ vai trò của mình trong dòng chảy chung của đất nước. “Cuộc đời là những bài toán. Có bài toán của cá nhân, có bài toán của gia đình, có bài toán của xã hội. Bài toán nào rồi cũng có lời giải, nếu mình đủ kiên nhẫn để đi tìm đến cùng,” chị nói.
Từ những mất mát của cuộc đời, chị Định – từ một người phụ nữ từng đi tìm chỗ đứng cho riêng mình – đã trở thành người tự định vị, tự thiết lập và từng bước làm chủ cuộc đời. Một hành trình mang theo trách nhiệm, lựa chọn và một tầm nhìn đủ dài, không chỉ cho hiện tại, mà cho những thế hệ tương lai.
Thật xúc động và tự hào