STEM là một thuật ngữ viết tắt trong tiếng Anh của các lĩnh vực: Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật), và Mathematics (Toán học). Đây là một cách tiếp cận giáo dục và phát triển kỹ năng tập trung vào việc kết hợp và áp dụng kiến thức từ các lĩnh vực này để giải quyết vấn đề thực tiễn. Hiện nay trong ngành STEM vẫn có những hạn chế cho nữ giới tiếp cận học tập và làm việc do nhiều yếu tố như: Định kiến về giới, quan điểm của xã hội, lương thấp, cảm thấy bất an khi môi trường làm việc nhiều nam giới,… Song trên thế giới đã có 7 người phụ nữ gây tiếng vang và tạo cảm hứng cho ngành STEM.
Giáo sư Jennifer Doudna
Bà là người đồng phát minh công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR-Cas9, cho phép chỉnh sửa bộ gen các sinh vật sống. Công trình này đã mang đến những khả năng chưa từng có cho liệu pháp gen và điều trị bệnh. Kéo di truyền CRISPR/Cas9 đã đóng góp vào nhiều khám phá quan trọng trong nghiên cứu cơ bản. Các nhà nghiên cứu thực vật đã có thể phát triển các loại cây trồng chống chịu được nấm mốc, sâu bệnh và hạn hán.
Giáo sư Doudna đã có nhiều đóng góp quan trọng trong lĩnh vực sinh học phân tử và di truyền học. Bà đã nhận giải Nobel Hóa học năm 2020 cùng với Emmanuelle Charpentier và nhiều giải thưởng khác trước đó.
Tiến sĩ Sabrina Gonzalez Pasterski
Tiến sĩ Sabrina Gonzalez Pasterski là một nhà vật lý lý thuyết chuyên nghiên cứu về lỗ đen, lực hấp dẫn lượng tử và lý thuyết dây. Cô được mệnh danh là “Albert Einstein mới” hay “Einstein phiên bản nữ”. Pasterski đã tốt nghiệp thủ khoa Vật lý của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và có nghiên cứu được trích dẫn bởi nhà vật lý huyền thoại Stephen Hawking.
Tiến sĩ Pasterski đã có những đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu về lỗ đen và tính chất của chúng. Cô cũng đã nghiên cứu về lực hấp dẫn lượng tử và cách nó liên quan đến các hiện tượng vật lý khác.
Pasterski gặt hái được nhiều thành tựu trước tuổi 30: Hai lần có tên trong danh sách “30 Under 30” của tạp chí Forbes (Mỹ), tốt nghiệp thủ khoa Vật lý của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT); có nghiên cứu được cố nhà vật lý học nổi tiếng người Anh Stephen Hawking trích dẫn và dẫn đầu một nhóm nhà vật lý trong nỗ lực tìm hiểu lý thuyết lượng tử.
Pasterski là một người Mỹ gốc Cuba. Cô bắt đầu quan tâm đến các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học (STEM) từ rất sớm, chính xác là trong lần đầu tiên đi máy bay lúc 9 tuổi.
Hedy Lamarr là một nhà phát minh tài năng, và đã phát triển một hệ thống liên lạc bí mật dựa trên công nghệ “nhảy tần” (frequency-hopping spread spectrum) vào trong Thế chiến thứ hai.
Hedy Lamarr không phải là một nhà toán học chuyên nghiệp, nhưng bà là một nữ diễn viên và nhà phát minh người Mỹ gốc Áo, nổi tiếng với vẻ đẹp và tài năng của mình. Công nghệ nhảy tần của bà sau này trở thành cơ sở cho các công nghệ truyền thông hiện đại như Wi-Fi, Bluetooth và GPS. Lamarr qua đời tại Casselberry, Florida vào ngày 19 tháng 1 năm 2000, thọ 85 tuổi.
Nữ khoa học huyền thoại ở NASA Katherine Johnson
Katherine Johnson – Nhà toán học giúp đưa con người lên mặt trăng. Bà được trao Huân chương Tự do của Tổng thống Mỹ vào năm 2015 vì những đóng góp của bà trong suốt cuộc đời với tư cách là nhà vật lý tiên phong, nhà toán học và kỹ sư không gian. Tuy thời của bà phải tính toán thủ công, nhưng các phép toán của bà mang tính quyết định đối với sự thành công của chuyến bay vòng quanh quỹ đạo Trái Đất của John Glenn trên tàu vũ trụ Friendship 7 ngày 20/2/1962.
Năm 2019, bà được trao tặng Huy chương Vàng của Quốc hội Mỹ. Giải thưởng đã ghi nhận “công trình tiên phong của bà với tư cách một nhà toán học và vật lý, người có những tính toán rất quan trọng đối với chương trình đưa con người vào vũ trụ thời kỳ đầu của NASA. Di sản của bà tiếp tục truyền cảm hứng cho sự tiến bộ của phụ nữ và các nhóm thiểu số trong khoa học và công nghệ”.
Giáo sư Carolyn R. Bertozzi
Người đã ứng dụng hóa học click trong nghiên cứu tế bào sống. Bà giành giải Nobel Hóa học vào năm 2022 và nhận giải thưởng Robert A. Welch về Hóa học cùng năm.
Carolyn Ruth Bertozzi (sinh ngày 10 tháng 10 năm 1966) là một nhà hóa học người Mỹ, được biết đến với những công trình nghiên cứu sâu rộng về cả hóa học và sinh học. Bà đặt ra thuật ngữ “hóa học sinh trực giao” cho các phản ứng hóa học tương thích với các hệ thống sống.Với sự nghiệp nổi bật kéo dài nhiều thập kỷ, công trình tiên phong của GS Bertozzi đã cách mạng hóa sự hiểu biết của con người về các hệ thống sinh học và mở ra một kỷ nguyên mới về chẩn đoán và phân phối thuốc đến trúng mục tiêu.
Tiến sĩ Lý Phi Phi (Fei Fei Li)
Bà là người đồng sáng lập AI4ALL, một tổ chức giáo dục thế hệ các nhà công nghệ, nhà tư tưởng và nhà lãnh đạo AI tiếp theo thông qua các nguyên tắc “AI lấy con người làm trung tâm”.
Tiến sĩ Lý Phi Phi (Fei Fei Li) sinh ra tại Trung Quốc và trưởng thành ở Mỹ, là một trong những nhà khoa học máy tính hàng đầu thế giới, nổi bật với các nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và thị giác máy tính (computer vision). Bà đồng sáng lập Viện Trí tuệ nhân tạo lấy con người làm trung tâm (HAI) tại Đại học Stanford, thúc đẩy sự phát triển AI theo hướng có đạo đức, minh bạch và hòa nhập, nhằm bảo đảm lợi ích cho toàn xã hội. Bà còn được ca ngợi như là mẹ đẻ của trí tuệ nhân tạo AI.
Radia Perlman mẹ đẻ của internet
Radia Perlman, người đã phát triển thuật toán đằng sau Giao thức Spanning Tree (STP), một sự cải tiến giúp Internet có thể được sử dụng như ngày nay. Bà cũng là tác giả của quyển sách kinh điển về giao thức mạng. Radia Joy Perlman là một lập trình viên máy tính và kỹ sư mạng người Mỹ. Cô ấy là nhân vật chính trong việc tập hợp các mạng và công nghệ để tạo nên cái mà ngày nay chúng ta gọi là Internet.
Perlman sở hữu hơn 200 bằng sáng chế Hoa Kỳ. Bà đã đạt được nhiều danh hiệu, bao gồm việc được kết nạp vào Viện Hàn lâm Kỹ thuật Quốc gia và Đại sảnh Danh vọng Internet, cùng các giải thưởng thành tựu trọn đời từ SIGCOMM và USENIX của ACM. Bà hiện là thành viên của Dell Technologies, đồng thời là thành viên của ACM và IEEE.
