Mặc dù tỉ lệ nữ giới theo ngành STEM tại Việt Nam thấp, song Việt Nam cũng có những nhà khoa học đáng tự hào, những phát minh của họ là những cống hiến to lớn cho Đất nước.
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lang “mẹ đẻ” 90 giống lúa tại Việt Nam
Bà là nhà khoa học nữ có 26 năm nghiên cứu về cây lúa. GS.TS. Nguyễn Thị Lang đã từng nói: “Tôi sinh ra trong một gia đình làm nghề nông. Cây lúa luôn gắn bó với cuộc đời và trong sự nghiệp của tôi”. Năm 1994, Nguyễn Thị Lang nhận bằng Tiến sĩ chuyên ngành Di truyền chọn giống. Năm 2009, bà được bổ nhiệm chức danh Giáo sư. Hiện GS.TS Nguyễn Thị Lang là Viện trưởng Viện Nghiên cứu nông nghiệp công nghệ cao đồng bằng sông Cửu Long (tại TP. Cần Thơ).
Thành tựu đột phá cho sự nghiệp của bà là thành công về nghiên cứu lúa hoang (lúa ma), thông qua tạo giống đầu tiên từ nuôi cấy cứu phôi từ cây lúa IR64/Lúa ma, cho ra giống lúa AS996. Lúa ma thành lúa thuần và năng suất cao như AS996 là rất khó nên thành công này gây tiếng vang, nhờ đó quốc tế biết đến.
Trong 26 năm nghiên cứu khoa học về cây lúa, GS.TS. Nguyễn Thị Lang là tác giả chính của gần 90 giống lúa đã được ứng dụng thực tiễn và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Trong đó, có 30 giống lúa đạt chuẩn xuất khẩu được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận và đưa vào sản xuất. Nhiều giống trở thành thương hiệu nổi tiếng, như: OM4498, OM2395, OM5629, OM4900, OM7348, OM6161 và OM6600; OM6162, OM7347, OM6677, OM8928 và OM7345. Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng, đảm bảo sản xuất lương thực bền vững, an ninh lương thực cho cả nước và nâng cao đời sống của người dân đồng bằng sông Cửu Long.
Bà cũng là nhà khoa học nữ đầu tiên tại Việt Nam nhận giải thưởng Trần Đại Nghĩa năm 2019. Trước đó, bà cũng đã đoạt giải thưởng Phụ nữ Việt Nam năm 2011 vì những đóng góp xuất sắc trong việc chọn tạo các giống lúa lai có khả năng chịu mặn và cho năng suất cao.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp nhà nghiên cứu y học tái tạo đầu tiên của Việt Nam
Theo Forbes Việt Nam, PGS.TS. Hiệp là một trong những nhà nghiên cứu y học tái tạo đầu tiên của Việt Nam. Năm 2021, nữ phó giáo sư đã có hơn 170 công trình khoa học, gần 80 bài báo khoa học trên các tạp chí quốc tế uy tín, hơn 70 bài trong kỷ yếu hội nghị quốc tế cùng 4 bằng sáng chế.
Năm 2016, với đề tài nghiên cứu những phát hiện mới của loại vật liệu Titanium trong ngành nha khoa phục hồi, PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp giành được Giải thưởng L’Oreal. Năm 2017, cô tiếp tục giành giải nhất cuộc thi Giải thưởng khoa học ASEAN – Mỹ về giải pháp giảm áp lực y tế nặng nề lên các thành phố lớn. Năm 2018, được vinh danh nhà khoa học nữ trẻ tài năng của thế giới ở giải thưởng quốc tế L’Oréal – UNESCO với công trình “Keo thông minh trong điều trị lành thương” giúp cầm máu, diệt khuẩn và tạm chữa lành vết thương. Năm 2019, cô được vinh danh trong danh sách 100 nhà khoa học hàng đầu châu Á, theo bình chọn của tạp chí Asian Scientist.
PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp là một nhà khoa học nữ xuất sắc trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh tại Việt Nam. Bà hiện đang là Trưởng Khoa Kỹ thuật Y sinh tại Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TP.HCM.
PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp đam mê nghiên cứu khoa học và luôn tìm cách biến những sản phẩm từ phòng nghiên cứu trở nên hữu dụng trong đời sống. Bà đang nghiên cứu về loại keo vạn năng có thể tái tạo tế bào nuôi cấy tim, gan, thận… Mục tiêu của bà là truyền cảm hứng nghiên cứu cho giới trẻ và đưa sản phẩm ứng dụng vào thực tế khám chữa bệnh
PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp đã từ chối mức lương 3.000 USD/tháng và được hỗ trợ ăn ở, sinh hoạt tại Hàn Quốc để trở về nước làm giảng viên Bộ môn Kỹ thuật Y sinh tại Trường Đại học Quốc tế. Bà đã gặp và được truyền cảm hứng từ GS Võ Văn Tới, người đã đặt nền móng cho lĩnh vực kỹ thuật y sinh tại Việt Nam. Với sự hỗ trợ của GS Võ Văn Tới, bà đã xây dựng và phát triển Khoa Kỹ thuật Y sinh tại Trường Đại học Quốc tế.
Tiến sĩ Bùi Thanh Duyên giấc mơ giải mã gen người Việt
TS Bùi Thanh Duyên (35 tuổi) từng theo học ở hai trường đại học tại Hà Nội – Trường Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Khoa học Tự nhiên. Năm 2010, Duyên là 1 trong 37 sinh viên xuất sắc nhận được học bổng trị giá 54.000 USD cho hai năm đầu học tiến sĩ tại Mỹ. Sau đó, Duyên tốt nghiệp tiến sĩ ngành di truyền học và sinh học phân tử tại Đại học Cornell (New York, Mỹ) và làm việc tại Trường Y – Đại học California, San Francisco (Mỹ). Chị từng là thành viên hội đồng lãnh đạo Hiệp hội Các Nghiên cứu sinh và học giả Quỹ Giáo dục Việt Nam.
Công trình nghiên cứu của TS Duyên về tương tác giữa PMS1-MLH1 – đây là hai gene liên quan đến ung thư ruột và đại trực tràng. Tìm ra đột biến ở gene khiến tế bào ung thư phát triển nhanh cả khi dùng hóa chất. Nghiên cứu về cơ chế phân tử của quá trình nhân bản lại DNA. Hiện TS Duyên đồng sáng lập và giữ vị trí Giám đốc khoa học tại công ty giải mã gene Genetica.
Ban đầu nhóm của TS Duyên nghiên cứu tập trung vào bệnh ung thư, sau đó mở rộng hướng phân tích gene của trẻ em để có thể tư vấn dinh dưỡng hoặc giúp các gia đình phát hiện những điểm mạnh, yếu của con để chăm sóc hiệu quả nhất.
Chỉ bằng vài giọt nước bọt, TS Duyên cùng cộng sự có thể tách chiết DNA để giải mã gene. Từ những thông số gene đó có thể đưa ra được các thông tin hữu ích như rủi ro thiếu vitamin, nguy cơ bệnh tiểu đường hoặc tim mạch.
