Thông tin từ ThS.BS Bùi Nguyễn Đoan Thư, Phó Trưởng khoa Nội 1, tại phòng khám bệnh viện không ít phụ huynh đưa con đến khám bệnh vì bé sổ mũi kéo dài. Theo đó, các bậc phụ huynh lo lắng khi thấy trẻ thường hay xuất hiện dịch mũi, phải lau hoặc rửa mũi. Băn khoăn liệu con trẻ có đang mắc viêm mũi mạn tính hay một bệnh lý nào đó nghiêm trọng hơn hay không?
Bác sĩ Thư cho biết, không phải mọi trường hợp sổ mũi đều là bệnh. Mũi không chỉ là cơ quan giúp trẻ hít thở mà còn đóng vai trò như một “hệ thống lọc không khí” rất tinh vi của cơ thể:
Niêm mạc mũi liên tục tiết ra một lớp dịch mỏng giúp giữ ẩm đường hô hấp, ngăn niêm mạc bị khô và tổn thương.
Lớp dịch này có nhiệm vụ giữ lại bụi, vi khuẩn, virus và các tác nhân kích thích có trong không khí trước khi chúng đi sâu xuống phổi.
Bên trên bề mặt niêm mạc còn có hàng triệu lông chuyển siêu nhỏ hoạt động liên tục như một “băng chuyền làm sạch”, giúp đẩy chất nhầy và các tạp chất ra ngoài.
Khi thời tiết thay đổi, không khí lạnh hơn, khô hơn hoặc môi trường có nhiều bụi bẩn, khói thuốc, máy lạnh hoạt động liên tục…, niêm mạc mũi có thể tăng tiết dịch để tăng cường khả năng bảo vệ.
Vì vậy, việc trẻ có một ít dịch mũi trong, loãng mỗi ngày đôi khi chỉ đơn giản là biểu hiện của mũi đang hoạt động bình thường.
Vậy làm sao để phân biệt sổ mũi sinh lý và sổ mũi do bệnh?
Sổ mũi sinh lý: Đây là tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những năm đầu đời.
Dịch mũi thường trong, loãng và số lượng không quá nhiều.
Tình trạng có thể rõ hơn khi thời tiết thay đổi, khi trẻ nằm phòng máy lạnh hoặc tiếp xúc với môi trường nhiều bụi.
Trẻ vẫn vui chơi, ăn uống, ngủ nghỉ bình thường và phát triển tốt.
Không kèm sốt, khó thở hay các dấu hiệu nhiễm trùng khác.
Trong trường hợp này, sổ mũi là một phần của cơ chế bảo vệ tự nhiên và thường không cần điều trị bằng thuốc.
Sổ mũi do bệnh
Khi niêm mạc đường hô hấp bị virus, vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh tấn công, lượng dịch tiết sẽ tăng lên và tính chất dịch mũi cũng thay đổi.
Dịch mũi có thể trở nên đặc hơn, màu vàng hoặc xanh.
Trẻ thường có thêm các biểu hiện khác như sốt, ho, quấy khóc, bú kém hoặc mệt mỏi.
Một số trường hợp có thể xuất hiện nghẹt mũi nhiều, ảnh hưởng đến giấc ngủ và việc ăn uống của trẻ.
Lúc này, sổ mũi chỉ là một trong những biểu hiện của bệnh lý đang diễn ra và cần được theo dõi toàn diện.
Vậy bố mẹ nên chăm sóc trẻ như thế nào?
Có thể sử dụng nước muối sinh lý để làm loãng dịch mũi và hỗ trợ quá trình làm sạch tự nhiên của niêm mạc.
Khi trẻ có nhiều dịch mũi, có thể rửa mũi và hút mũi đúng cách để giúp trẻ dễ chịu hơn, đặc biệt trước khi bú hoặc trước khi ngủ.
Cho trẻ uống đủ nước để dịch tiết không bị quá đặc.
Giữ môi trường sống thông thoáng, hạn chế khói thuốc lá và các tác nhân kích thích đường hô hấp.
Theo dõi tổng trạng của trẻ như mức độ tỉnh táo, khả năng ăn uống, giấc ngủ và nhịp thở thay vì chỉ tập trung vào màu sắc của dịch mũi.
Điều quan trọng cần nhớ: không phải cứ thấy sổ mũi là cần dùng thuốc. Trong rất nhiều trường hợp, việc chăm sóc hỗ trợ đúng cách và theo dõi diễn tiến của trẻ mới là điều cần thiết nhất.
Tóm lại, sổ mũi không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bệnh lý. Một lượng dịch mũi trong, loãng có thể đơn thuần phản ánh cơ chế tự làm sạch và bảo vệ của đường hô hấp. Hiểu đúng về hiện tượng này sẽ giúp bố mẹ bớt lo lắng và tránh những can thiệp không cần thiết.
Nếu trẻ bị sổ mũi kéo dài, kèm sốt, khó thở, bú kém hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường nào khác, bố mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện để được các Bác sĩ chuyên khoa nhi thăm khám và tư vấn phù hợp.
Nguồn Bệnh viện Nhi Đồng 2
