Để giúp con rèn luyện tính trung thực và ngừng nói dối, cha mẹ cần xây dựng một môi trường an toàn về mặt cảm xúc, nơi con không cảm thấy bị đe dọa khi nói ra sự thật.
1. Phản ứng bình tĩnh thay vì giận dữ
Khi phát hiện con nói dối, hãy giữ bình tĩnh và kìm nén sự nóng giận. Việc la mắng hay trừng phạt nặng nề thường chỉ khiến trẻ sợ hãi và tìm cách nói dối tinh vi hơn trong những lần sau để tự bảo vệ mình. Nên trước tiên bố mẹ hãy thật bình tĩnh để cùng trò chuyện với con, chỉ rõ những lỗi sai của con và cùng con đưa ra bài học.
2. Tìm hiểu lý do đằng sau lời nói dối
Trẻ thường nói dối vì những lý do cụ thể như:
Sợ bị phạt: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Nhiều bố mẹ thường xuyên bắt lỗi con để quát mắng và đưa ra các hình phạt. Song điều này vô hình chung lại làm cho trẻ có thói quen nói dối, tức khi trẻ phạm lỗi dù vô tình hay cố ý trẻ vẫn nghĩ ra một điều gì đó để biện mình, để né tránh để bố mẹ không mắng phạt.
Muốn gây ấn tượng: Trẻ muốn được khen ngợi hoặc được chú ý. Thường trẻ sẽ kể về điểm số, câu chuyện được khen ngợi, thậm chí nói dối về điểm số và lực học của mình để được bố mẹ khen ngợi.
Bắt chước người lớn: Trẻ quan sát và học theo hành vi của cha mẹ.
3. Khuyến khích và khen ngợi sự trung thực
Hãy cho con biết rằng bạn trân trọng sự thật hơn bất kỳ lỗi lầm nào con đã mắc phải.
Khen ngợi: “Mẹ cảm ơn vì con đã dũng cảm nói thật, dù việc đó không dễ dàng”. Ngoài việc khen ngợi mẹ cũng phân tích rõ hoàn cảnh, tác hại của việc nói dối với con.
Phạt nhẹ nhàng: Nếu cần răn đe, hãy sử dụng các hình phạt nhẹ và tập trung vào việc giúp con sửa sai thay vì chỉ để trừng trị. Hãy uốn nắn con bằng cách giúp con hiểu rõ câu chuyện mà con đang nói dối để con thực sự hiểu và không tái phạm.
4. Đừng đặt bẫy để con nói dối
Thay vì hỏi “Con đã làm vỡ bình hoa phải không?” (khi bạn đã biết rõ câu trả lời), hãy nói trực tiếp: “Mẹ thấy bình hoa bị vỡ rồi. Chúng ta hãy cùng nhau dọn dẹp và tìm cách để không lặp lại việc này nhé”. Điều này giúp con tập trung vào việc giải quyết vấn đề thay vì phải tìm cách chối tội.
5. Làm gương cho con
Cha mẹ là tấm gương lớn nhất của trẻ. Nếu bạn thường xuyên nói dối (dù là lời nói dối vô hại), con sẽ coi đó là một hành vi chấp nhận được.
6. Giải thích về giá trị của lòng tin
Hãy trò chuyện với con về việc nói dối sẽ làm mất đi niềm tin của người khác như thế nào và tại sao sự trung thực lại quan trọng trong các mối quan hệ.
