“Em đã chuyển phôi nhiều lần rồi mà vẫn chưa có thai… có phải cơ thể em không nhận phôi không bác sĩ?”. Đây là thắc mắc rất thường gặp ở các cặp vợ chồng đang điều trị thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).
Thất bại làm tổ lặp lại (Repeated Implantation Failure – RIF) là gì?
Trong hỗ trợ sinh sản, thất bại làm tổ lặp lại (RIF) là thuật ngữ được sử dụng trên các chu kỳ điều trị thụ tinh trong ống nghiệm, được hiểu là tình trạng người phụ nữ đã trải qua nhiều lần chuyển phôi với số phôi chuyển phù hợp nhưng vẫn chưa có thai.
Hiện nay, chưa có một định nghĩa hoàn toàn thống nhất về RIF. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, đa số các trung tâm hỗ trợ sinh sản thường coi một bệnh nhân có nguy cơ RIF khi:
• Đã thất bại sau từ 2–3 chu kỳ chuyển phôi liên tiếp,
• Số lượng phôi chuyển là phù hợp và đạt chất lượng tốt,
Điều quan trọng cần hiểu:
RIF không đồng nghĩa với “không thể mang thai”, mà là dấu hiệu cho thấy cần đánh giá lại toàn diện các yếu tố liên quan đến phôi, tử cung, sự đồng bộ giữa hai yếu tố này và các yếu tố khác để xây dựng chiến lược điều trị phù hợp hơn cho các chu kỳ tiếp theo.
Những nguyên nhân thường gặp gây thất bại làm tổ lặp lại (RIF)
• Nguyên nhân từ phôi
Có rất nhiều nguyên ảnh hưởng tới chất lượng phôi, trong đó bất thường nhiễm sắc thể của phôi là nguyên nhân phổ biến nhất gặp trong thất bại làm tổ, đặc biệt ở phụ nữ lớn tuổi, kể cả khi phôi được đánh giá có hình thái tốt.
• Nguyên nhân từ tử cung và niêm mạc tử cung
Niêm mạc tử cung mỏng, viêm nội mạc tử cung mạn tính, polyp, u xơ tử cung dưới niêm, tụ dịch buồng tử cung hoặc tụ dịch vết mổ cũ… đều có thể ảnh hưởng đến khả năng làm tổ của phôi.
• Sự không đồng bộ giữa phôi và niêm mạc tử cung
Ngay cả khi phôi và niêm mạc đều đạt yêu cầu, việc không đồng bộ về thời điểm (cửa sổ làm tổ) cũng có thể khiến phôi không làm tổ thành công.
• Một số yếu tố khác từ người mẹ
Một số trường hợp có tình trạng thất bại làm tổ liên tiếp do bệnh lý khác trong cơ thể như hội chứng tăng đông máu có thể dẫn tới phôi làm tổ thất bại khi làm IVF, tăng nguy cơ sảy thai liên tiếp.
Khi gặp tình trạng RIF, người bệnh nên được làm gì?
Đánh giá lại chất lượng phôi và chiến lược tạo phôi.
Khảo sát toàn diện buồng tử cung và niêm mạc tử cung trước các chu kỳ chuyển phôi tiếp theo.
Cá thể hóa phác đồ chuẩn bị niêm mạc và thời điểm chuyển phôi.
Xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp cho từng người bệnh, thay vì lặp lại cùng một phác đồ.
Thất bại làm tổ lặp lại hông phải là dấu chấm hết. Trên thực tế, rất nhiều cặp vợ chồng đã thành công ở các chu kỳ chuyển phôi tiếp theo, khi nguyên nhân được xác định đúng và được can thiệp phù hợp.
