Nhắc đến cổ tích Việt Nam, chúng ta ai cũng sẽ nhớ nhất câu chuyện Cây Khế và câu nói của chú chim “Ăn một quả, trả cục vàng…”. Cốt truyện giản dị: chim ăn quả, hứa trả vàng; người chăm cây, nhận phần xứng đáng. Vậy thôi, nhưng ngày ấy, chúng ta lại tin rằng cuộc sống luôn vận hành bằng một phép cân bằng diệu kỳ như thế. Một nguyên tắc giản đơn, nhưng đầy thần bí ở phía sau.
Lớn lên, bước vào thế giới “người lớn”, chúng ta nhận ra trong kinh doanh, người ta gọi nguyên tắc ấy là “win – win”, khi những giá trị trao đổi được cân bằng để mối quan hệ có thể duy trì dài lâu và bền vững. Nếu đem nguyên tắc ấy ra khỏi phòng họp, áp dụng vào đời sống thường ngày thì sao? Chúng ta sẽ bắt gặp rất nhiều những lời khuyên từ các “self-help” như “Bạn cứ việc sống tốt, trời xanh sẽ an bài”, “Gieo điều lành, gặt điều lành” hay “Vũ trụ sẽ gửi lại cho bạn những gì bạn trao đi”… Nghe thật đẹp đẽ, nhưng giữa đời thực đầy toan tính, khi ta làm một điều tốt mà không màng vụ lợi, liệu phép cân bằng ấy có thực sự tồn tại?
Người ta vẫn thường cho rằng, khi bản thân giúp một ai đó mà không toan tính, về cơ bản, ta đã “mất” đi một điều gì đó: thời gian, công sức, tiền bạc… và người nhận là người được hưởng lợi hoàn toàn. Nhưng dưới góc nhìn khoa học thần kinh, sự thật lại thú vị hơn nhiều: người cho mới là người nhận nhiều hơn về lâu dài.
Bởi trong não bộ chúng ta sẽ luôn có “bộ tứ hạnh phúc” – những chất dẫn truyền thần kinh kỳ diệu của não bộ. Con người chúng ta sở hữu một bộ não được lập trình để “ghi thưởng” cho những hành động tử tế. Mỗi lần ta giúp đỡ một ai đó, dù là nhường chỗ trên xe buýt, gửi một lời cảm ơn, hay lặng lẽ hỗ trợ ai đó vượt qua khó khăn, một loạt “hóa chất hạnh phúc” sẽ được giải phóng:
+ Dopamine: Cảm giác hứng khởi khi hoàn thành một điều ý nghĩa
+ Serotonin: Sự an yên và hài lòng
+ Endorphin: Cảm giác nhẹ nhõm, thư thái
+ Oxytocin: Sợi dây gắn kết lâu dài giữa người với người
Chúng vận hành như một vòng tròn đẹp đẽ bắt đầu từ việc:
Khi bạn cho đi, bạn sẽ:
→ Bạn thấy tốt hơn
→ Bạn muốn cho đi nhiều hơn
→ Mối quan hệ và niềm tin được bồi đắp
→ Điều tốt đẹp quay trở lại với bạn.
Khi chính bạn trở thành một người giàu năng lượng tích cực, thứ năng lượng ấy lan tỏa như những làn sóng vô hình, len lỏi qua từng cuộc gặp gỡ, từng ánh nhìn, từng lời nói, rồi âm thầm dệt nên mạng lưới những kết nối và cơ hội tử tế quanh bạn. Giống như “định luật Murphy” cho rằng, điều gì có khả năng xảy ra thì sớm muộn cũng sẽ xảy ra, năng lượng bạn trao đi rồi cũng sẽ tìm cách quay trở lại. Có khi, nó phải đi một vòng rất dài, vượt qua những ngã rẽ bất ngờ của cuộc đời, để rồi một ngày, lặng lẽ chạm vào bạn đúng lúc bạn tưởng mình kiệt sức. Khi ấy, bạn sẽ nhận ra, rằng, mọi điều tốt đẹp ta gieo ra, sớm hay muộn, đều tìm được đường về.
Một việc tốt chẳng cần phải mang dáng dấp của những hành động vĩ đại. Đôi khi, đó chỉ là một cái gật đầu và lời chào ấm áp gửi chú bảo vệ mỗi sáng, một câu hỏi han ngắn ngủi nhưng chân thành dành cho cô bán nước bên góc phố, một tờ vé số mua không phải vì muốn trúng mà vì muốn sẻ chia, hay nụ cười dịu dàng trao cho người bán hàng rong đang mỏi mệt giữa dòng xe cộ. Đôi khi, việc tốt chỉ đơn giản là hiện diện trọn vẹn, lắng nghe câu chuyện của ai đó bằng cả trái tim, không vội phán xét hay chen lời.
Sống dịu dàng như thế, với một tình yêu âm ỉ nhưng bền bỉ dành cho cuộc sống, là một lựa chọn đẹp đẽ. Bởi kể cả khi chẳng ai dõi theo, những khoảnh khắc ấy vẫn để lại dấu vết, không chỉ trong tim người nhận, mà còn trong chính tâm hồn bạn, nơi tình yêu và lòng tốt được nuôi dưỡng như một nguồn sáng âm thầm nhưng bất diệt.
Khi cho đi mà không mong cầu, bạn đang để phép cân bằng tự nhiên của cuộc sống vận hành. Có thể hôm nay bạn giúp đỡ một người mà chẳng cần lý do, rồi ở một khoảnh khắc khác, tại một nơi bạn không ngờ tới, chính bạn lại được nâng đỡ một cách dịu dàng.
Vậy nên, hãy làm một điều tốt mỗi ngày, dù là một điều nhỏ xíu. Bởi đôi khi, người được bạn cứu rỗi, sưởi ấm, hay tiếp sức nhiều nhất… lại chính là bạn của ngày mai.
