Các thực phẩm hỗ trợ ăn dặm cho bé bao gồm nhóm tinh bột (gạo, yến mạch, khoai lang, khoai tây), nhóm protein (thịt gà, cá hồi, tôm, trứng, đậu phụ), nhóm rau củ quả (bí đỏ, cà rốt, chuối, bơ) và nhóm sữa và chế phẩm từ sữa (sữa chua, phô mai). Mẹ cần đảm bảo đa dạng các nhóm thực phẩm này để cung cấp đủ dinh dưỡng cho bé.
Nhóm tinh bột (carbohydrates)
Gạo: Có thể chế biến thành cháo mịn, bột gạo. Bạn có thể chế biến gạo ăn dặm bằng cách tự rang xay gạo thành bột mịn hoặc nấu cháo gạo nhuyễn rồi xay nhuyễn. Đối với bột gạo, cần vo sạch, rang khô rồi xay mịn, sau đó rây lại cho thật nhuyễn. Khi nấu cháo, có thể nấu cháo nhừ rồi xay hoặc rây mịn, sau đó cho thêm các loại rau, thịt, dầu ăn phù hợp với từng giai đoạn phát triển của bé. Với bột ăn dặm, mẹ có thể bắt đầu với tỷ lệ 40g bột gạo với 200ml nước, sau đó điều chỉnh độ đặc loãng theo khả năng của bé. Chỉ nên sử dụng gạo tẻ trắng cho bé mới bắt đầu ăn dặm. Chọn mua các sản phẩm bột ăn dặm uy tín nếu bạn không có thời gian tự làm.
Ngũ cốc: Yến mạch, lúa mạch cũng là nguồn tinh bột tốt. Để chế biến ngũ cốc ăn dặm, bạn có thể tự làm bột ngũ cốc bằng cách rang các loại hạt và xay mịn, sau đó pha với nước hoặc sữa theo tỷ lệ thích hợp và nhiệt độ 40-60°C. Ngoài ra, bạn có thể nấu bột ăn dặm từ ngũ cốc, rau củ và thịt, hoặc kết hợp ngũ cốc đã xay mịn với các nguyên liệu khác.
Khoai: Khoai lang và khoai tây rất giàu năng lượng và dễ chế biến thành món nghiền hoặc cháo. Để chế biến khoai ăn dặm, bạn có thể luộc/hấp chín khoai, sau đó nghiền nhuyễn rồi trộn với sữa công thức/sữa mẹ hoặc làm món cháo, súp. Cách làm đơn giản nhất là luộc/hấp chín khoai lang, nghiền nhuyễn rồi trộn với một chút sữa công thức đã pha hoặc sữa mẹ, đảm bảo hỗn hợp mịn và đạt độ loãng phù hợp với bé.
Nhóm đạm (protein)
Thịt: Thịt gà, thịt bò, thịt heo nạc đều là nguồn cung cấp đạm quan trọng. Nên luộc chín và xé nhỏ hoặc xay nhuyễn. Bạn nên xay nhuyễn thịt (băm nhỏ, xay mịn, hoặc xay nhuyễn cả hỗn hợp thịt và các nguyên liệu khác) sau đó nấu chín mềm và trộn vào cháo hoặc bột ăn dặm. Hãy bắt đầu với lượng nhỏ, quan sát phản ứng của bé và điều chỉnh kết cấu món ăn theo từng giai đoạn phát triển của bé (ví dụ: xay mịn, nghiền, hoặc dạng viên).
Cá: Cá hồi, cá thu hoặc các loại cá khác (đã bỏ xương) rất tốt cho sự phát triển trí não và cơ thể bé. Cần làm sạch cá, luộc hoặc hấp chín, sau đó lọc lấy thịt và dằm hoặc xay nhuyễn tùy độ tuổi của bé. Sau khi sơ chế cá, bạn có thể xào sơ cá với một ít dầu ăn dặm cho dậy mùi rồi cho vào cháo đã nấu chín nhừ và các loại rau củ xay nhuyễn khác.
Tôm, cua: Cung cấp protein và khoáng chất cần thiết. Sơ chế sạch, luộc chín hoặc xào sơ tôm, cua rồi băm hoặc xay nhuyễn tùy độ tuổi của bé. Sau đó, nấu chung với cháo trắng và các loại rau củ như bí đỏ, cà rốt, rau ngót, cải bó xôi để tăng thêm dinh dưỡng. Cuối cùng, thêm dầu ăn dặm khi cháo nguội bớt rồi cho bé ăn.
Trứng: Trứng gà có thể luộc lấy lòng đỏ hoặc làm món trứng bác, cháo trứng.
Đậu phụ và các loại đậu: Đậu phụ, đậu gà, đậu xanh, đậu lăng cũng là nguồn protein thực vật tốt. Nên nghiền nhuyễn đậu đã luộc hoặc hấp chín rồi trộn với cháo, bột ăn dặm, hoặc các loại rau củ. Đối với đậu phụ non, bạn có thể làm món cháo đậu phụ non thịt băm, cháo đậu phụ non bí đỏ, hoặc canh đậu hũ non mồng tơi. Các loại đậu khác như đậu ngự, đậu xanh, đậu Hà Lan cũng có thể luộc chín rồi nghiền nhuyễn để chế biến thành món ăn dặm.
Nhóm rau củ và trái cây
Rau củ: Bí đỏ, cà rốt, khoai lang, súp lơ xanh, cải ngọt… đều có thể luộc/hấp chín và nghiền mịn. Bạn nên hấp hoặc luộc chín mềm rau củ rồi xay/nghiền mịn. Các phương pháp này giúp giữ trọn vẹn dinh dưỡng, trong đó hấp cách thủy là tốt nhất. Khi bắt đầu, nên làm quen bé với các loại rau củ có vị dễ ăn như bí đỏ, khoai lang, cà rốt.
Trái cây: Chuối, bơ, xoài, bơ, đào, đu đủ là các loại trái cây mềm, dễ ăn và hấp thu. Bạn có thể xay nhuyễn, nghiền bằng nĩa hoặc hấp chín rồi nghiền nát. Đối với bé mới bắt đầu ăn dặm, nên chọn trái cây mềm như chuối, bơ, xoài, táo, lê rồi chế biến thành dạng mịn. Với bé lớn hơn, có thể trộn với sữa chua hoặc để bé ăn trực tiếp.
Lưu ý: Nên chọn các loại trái cây mềm, không có hạt nhỏ để tránh nguy cơ bé bị hóc.
Nhóm sữa và chế phẩm từ sữa
Sữa: Sữa mẹ hoặc sữa công thức vẫn là nguồn dinh dưỡng chính trong giai đoạn này.
Sữa chua: Sữa chua tiệt trùng không đường là nguồn bổ sung men vi sinh và canxi tốt.
Phô mai: Phô mai tươi hoặc phô mai mềm tiệt trùng có thể dùng cho bé ăn với lượng nhỏ.
