Biết điểm học kì của các con, tuy không nặng về điểm số mà vẫn nhiều khi “tiếc ơi là tiếc” vì rõ ràng con học tốt. Nhưng khi làm vào bài vẫn bị trừ ngược trừ xuôi do ẩu. Chẳng trách có mẹ chuẩn bị “phao” cho con bằng cách ghi ra tay: Đọc đề 3 lần; Phải nháp trước khi làm bài.
Cái sự “ẩu” này càng ngày càng nhiều. Bực bội vô cùng nhưng nếu chỉ dừng ở việc mắng con “cẩn thận vào”, chúng ta không thật sự giúp được gì. Bởi sự cẩn thận không chỉ là thái độ. Nó là một năng lực của não bộ, là khả năng tự phanh lại, tự kiểm tra, tự giữ cho mình đi đúng quy trình giữa hàng loạt thứ phải xử lý cùng lúc.
Tuy nhiên có một điểm rất quan trọng mà người lớn hay quên. Bộ não của trẻ không phải phiên bản thu nhỏ của bộ não người lớn. Vùng não giúp con lập kế hoạch, giữ tập trung, kiểm soát xung động, rà soát lỗi và chịu trách nhiệm về tính chỉn chu vẫn đang phát triển dần theo tuổi. Trong khi đó, phần não nhạy với phần thưởng và thích kết thúc nhanh để được nhẹ nhõm lại hoạt động rất mạnh. Thế nên đôi khi con làm bài như chạy cho xong, não chọn cách ít tốn năng lượng nhất.
Bên canh đó có một nguyên nhân cực kì quan trọng, đó là: Thế giới số đang khiến việc tập trung sâu trở nên khó hơn rất nhiều. Khi trẻ quen với nhịp thông tin nhanh và ngắn, quen với việc chỉ cần vài giây là có kích thích mới, não sẽ khó chịu khi phải ngồi yên với một bài làm dài. Cảm giác bứt rứt ấy khiến con muốn làm nhanh để thoát. Khi ấy, lỗi sai là phản ứng sinh học của một bộ não đang “đói” kích thích.
Thông thường, các lỗi vì“ẩu” là do:
Trẻ đang học một điều khó hơn khả năng hiện tại một chút.
Trẻ thiếu một mảng kiến thức nền mà con không biết.
Quá tự tin ở bài dễ.
Vì con căng thẳng, càng lo càng vội, và càng vội càng sai.
Trẻ không có kĩ năng làm bài, không biết lượng sức, cứ “cắm đầu cắm cổ” làm.
Cho nên cần xác định đúng nguyên nhân, chúng ta có thể gíup trẻ khắc phục.
Đây là những cách cơ bản:
Các bố mẹ hãy bắt đầu bằng những việc rất nhỏ và rất cụ thể.
Hướng dẫn con dùng ngón tay hoặc đầu bút dò theo từng chữ khi đọc đề, để mắt không chạy trước não.
Nhắc con dừng lại vài giây trước khi bắt đầu làm và dừng lại vài giây trước khi ghi đáp án cuối cùng. Coi đó như một nghi thức giúp não chuyển sang trạng thái chậm và tỉnh táo hơn.
Dạy con đóng khung những từ chỉ yêu cầu của đề và gạch chân dữ kiện quan trọng,
Khi con viết bài văn, bố mẹ có thể hướng dẫn con soát lỗi bằng cách đọc từ dưới lên trên, bởi khi đọc xuôi, não rất hay tự điền vào chỗ sai mà mắt không nhận ra.
Và cực kì quan trọng: Khi yêu cầu một việc gì đó, có thể đề nghị con nhắc lại cho mẹ. Ôi cái này hiệu nghiệm cực kì ấy các mẹ ạ. Mình học theo các bộ phim nước ngoài, ví dụ nhờ con đi siêu thị xong đều có: Con nhắc lại xem cần mua gì? Việc yêu cầu này khiến cho trẻ cũng chậm lại khi thấy lênh (trong bài kiểm tra)
Những thao tác này nghe đơn giản, nhưng chúng biến lời nhắc “cẩn thận vào” thành hành động cụ thể mà con có thể làm được.
Bên cạnh đó, các bố mẹ cũng có thể giúp con bằng một công cụ rất hiệu quả là nhật ký lỗi sai.
Khi nhận bài kiểm tra về, hãy cùng con nhìn lại từng lỗi một cách bình tĩnh. Con sai ở đâu. Vì sao con sai. Lần sau con sẽ dùng cách nào để chặn lỗi đó?
Lúc đó, lỗi sai trở thành dữ liệu chứ không phải là thứ khiến con xấu hổ. Trong lớp học, mình hay có bản check list bài làm cho các bạn. Làm xong, các con tự đọc, tự đánh dấu xem mình thực hiện được bao nhiêu phần.
Nhớ hồi Nam đi thi toán, ôi giời ơi bực điên lên vì cái tội “ẩu” nhưng mình cũng làm bản “check list” hàng ngày bao gồm:
Con đã chép đúng số từ đề chưa?
Con đã kiểm lại dấu cộng trừ chưa?
Con đã trả lời đúng câu hỏi chưa?
Con đã ghi đơn vị chưa?
Cứ làm dần dần ở nhà cho thành động hình, thành một quy trình để đến lúc làm bài kiểm tra cũng đỡ hơn.
Một điều rất quan trọng nữa là cách bố mẹ nói chuyện với con. Thay vì nói “lần sau phải cẩn thận hơn”, hãy hỏi “lần sau con sẽ dùng cách nào để chặn lỗi này”.
Các bố mẹ cũng đừng kỳ vọng con thay đổi chỉ sau vài ngày. Hãy cho con thời gian và áp dụng từng bước nhỏ. Tuần này chỉ tập trung vào việc đọc đề chậm hơn. Tuần sau thêm một kỹ thuật kiểm tra. Song song với đó, hãy để ý đến giấc ngủ của con, bởi thiếu ngủ làm khả năng tập trung và kiểm soát suy giảm rất nhanh. Hãy khuyến khích con chơi những trò cần kiên nhẫn và chú ý như ghép hình, lắp ráp, cờ vua, tìm điểm khác nhau để con được luyện cách chậm lại và để ý chi tiết một cách tự nhiên.
Hành trình giúp con bớt sai là quá trình bố mẹ cùng con học cách điều khiển não bộ của chính bản thân, xây dựng quy trình của bản thân để bình tĩnh trước lỗi sai. Mục tiêu cuối cùng không phải là khiến một đứa trẻ không bao giờ sai mà là một đứa trẻ biết tự sửa và không sợ sai.
Và khi con có được năng lực đó, những điểm số bị trừ ngược trừ xuôi rồi cũng sẽ giảm dần. Quan trọng hơn, con sẽ mang theo sự chỉn chu và bản lĩnh ấy trong cả hành trình học tập của mình.
Nguồn Phan Hồ Điệp
