Cấp cứu một trường hợp liệt chu kỳ do hạ kali máu – Vừa qua bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố, tiếp nhận một trường hợp trẻ C. H. H. 15,5 tuổi, nam, ngụ tại phường Bình Hưng Hoà, Thành phố Hồ Chí Minh. Khai thác bệnh sử ghi nhận khởi bệnh 01 ngày khi trẻ đang ở nhà, đột ngột yếu tay chân, không đi lại được, được đến bệnh viện địa phương sơ cứu, chuyển bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố. Trước đó trẻ có chơi đá banh chiều hôm trước. Tiền căn trẻ bị 01 lần triệu chứng tương tự cách đây khoảng 6 tháng, đột ngột liệt mềm 1 ngày, tự hồi phục, không đi khám bệnh.
Tại đây, ghi nhận tỉnh táo, thở kiểu bụng, SpO2: 93%, mạch 61 lần/phút, huyết áp 110/70 mmHg, tim nghe nhịp tim không đều, liệt mềm tứ chi, sức cơ 2 tay 2/5, 2 chân 1/5, đồng tử 2 bên 2mm phả xạ ánh sáng dương tính. Xét nghiệm điện giải đồ ghi nhận có tình trạng hạ kali máu nặng 1,5mmol/L (bình thường kali máu 4-5 mmol/L), đo điện tâm đồ ghi nhận nhịp xoang chậm, không đều, sóng T xẹp. Các xét nghiệm máu đánh giá tình trạng nhiễm trùng, chức năng các cơ quan gan, thận, tim, cơ vân, tuyến giáp, chẩn đoán hình ảnh khác đều trong giới hạn bình thường. Trẻ được chẩn đoán liệt chu kỳ hạ kali máu, được xử trí truyền kali chloride 1mmol/kg truyền tĩnh mạch 2 giờ (pha loãng với glucose 5% nồng độ 80 mmol/L), sau đó bù kali qua dịch pha truyền tĩnh mạch và qua đường uống.
Kết quả qua gần 1 tuần điều trị, tình trạng trẻ cải thiện dần, tỉnh táo sức cơ tứ chi phục hồi khá tốt 4/5-5/5, đi lại được. Trẻ được xuất viện, hướng dẫn chế độ ăn, chế độ sinh hoạt, tư vấn di truyền và hẹn tái khám. Đây là trường hợp trẻ mắc bệnh lý hiếm gặp được cứu sống.
Những thông tin cơ bản về liệt chu kỳ do hạ kali máu:
Liệt chu kỳ do hạ kali máu hiếm gặp, tần suất 1/100 000 người.
Bệnh gây ra các đợt yếu cơ đột ngột ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể. Những đợt này không làm người bệnh bị ngất đi. Ở một số người, các đợt yếu cơ có thể bị kích hoạt bởi:
Tập thể dục cường độ nặng.
Ăn nhiều carbohydrate (đường và tinh bột).
Căng thẳng (Stress).
Nhịn ăn trong thời gian dài.
Thời tiết, không khí rất lạnh.
Tần suất và thời gian thường xảy ra vài tuần hoặc vài tháng một lần. Mỗi đợt thường kéo dài vài giờ, nhưng có thể kéo dài nhiều ngày.
Điều trị như thế nào?
Trong đợt yếu cơ do hạ kali máu: Điều trị bằng cách uống bổ sung kali để đưa nồng độ kali về mức bình thường. Trường hợp hạ kali máu nặng, gây suy hô hấp, rối loạn nhịp tim, cần phải truyền tĩnh mạch kali chloride pha loãng ở nồng độ an toàn
Phòng ngừa các đợt cấp:
Tránh tập thể dục nặng.
Ăn chế độ ăn ít carbohydrate.
Sử dụng thực phẩm giàu kali*.
Điều trị tình trạng tuyến giáp nếu có.
Sử dụng thuốc hàng ngày theo chỉ định của bác sĩ nếu thay đổi lối sống không đủ hiệu quả.
Thực phẩm giàu Kali
Trái cây: Chuối, bơ, dừa, dưa lưới, chà là, trái cây khô, quả sung, kiwi, xoài, cam và nước cam, mận và nước mận, nho khô.
Rau củ: Atisô, các loại đậu (đậu nướng, đậu đen, đậu thận…), củ cải đường, bông cải xanh, cải Brussels, cà rốt sống, khoai tây (trắng và khoai lang), bí đỏ, cà chua và nước cà chua.
Đạm: Nghêu, thịt bò xay, tôm hùm, cá hồi, cá mòi, sò điệp, bít tết.
Khác: chocolate, các sản phẩm từ sữa, bơ đậu phộng, sữa đậu nành, đồ uống thể thao, ngũ cốc nguyên hạt.
Nên làm gì ?
Hãy thông báo cho bác sĩ và y tá rằng bạn mắc hội chứng này khi thực hiện thủ thuật hoặc phẫu thuật. Điều này giúp họ kiểm soát nồng độ kali và tránh các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến mức kali của bạn.
BSCK2. Nguyễn Minh Tiến – Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố
