Thời gian qua, những vụ việc đau lòng liên quan đến tâm lý chiếm hữu, ghen tuông cực đoan trong quan hệ tình cảm đang gióng lên hồi chuông cảnh báo cho xã hội. Về góc nhìn dành cho trẻ trong độ tuổi đi học những bài học về ranh giới cảm xúc và kỹ năng sống cần được trang bị cho trẻ từ sớm.
Ở lứa tuổi học đường, tình cảm tuổi mới lớn là những rung động rất trong sáng. Tuy nhiên, nếu thiếu sự quan tâm đúng mức từ gia đình, các em rất dễ rơi vào những mối quan hệ độc hại, nơi sự kiểm soát trá hình bị nhầm tưởng là “sự quan tâm đặc biệt”.
Chia sẻ về thực trạng này, BS.CK2 Nguyễn Thanh Sang – Trưởng khoa liên chuyên khoa Tâm lý lâm sàng – phục hồi chức năng – y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2 từng tiếp nhận nhiều trường hợp trẻ vị thành niên gặp khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng do vướng vào những mối quan hệ “cuồng yêu”.
Bác sĩ Sang chỉ ra những dấu hiệu “báo động đỏ” trong các mối quan hệ tình cảm tuổi vị thành niên:
Ban đầu, những hành vi kiểm soát thường được che đậy dưới danh nghĩa “quan tâm”, “săn sóc đặc biệt”:
• Đòi kiểm tra điện thoại, bắt buộc cung cấp mật khẩu các tài khoản mạng xã hội.
• Bắt báo cáo lịch trình (đang ở đâu, đi với ai), liên tục nhắn tin trách móc nếu chậm trả lời.
• Cấm cản giao tiếp với bạn bè, cho rằng dành thời gian cho người khác là “không coi trọng tình cảm”.
Bác sĩ Nguyễn Thanh Sang cảnh báo: Ghen tuông không thể là lý do biện minh cho việc kiểm soát, cô lập hay đe dọa đối phương. Việc kiểm soát điện thoại hoàn toàn có thể leo thang thành đeo bám, đe dọa khi chia tay, đe dọa phát tán hình ảnh riêng tư hoặc dẫn đến những hậu quả đau lòng ngoài xã hội.
Điều đáng lo là sự kiểm soát có thể khiến trẻ dần cô lập, lệ thuộc cảm xúc, tự trách bản thân và sợ hãi khi lên tiếng. Một số trẻ dù đang tổn thương vẫn cố gắng làm đối phương hài lòng vì sợ mất người mình yêu.
BS.CK2 Nguyễn Thanh Sang lưu ý, để nhận diện một mối quan hệ có lành mạnh hay không, điều quan trọng là trẻ có được tôn trọng, được quyền từ chối, được giữ ranh giới cá nhân và cảm thấy an toàn hay không.
Đặc biệt, với trẻ và thanh thiếu niên, cách người lớn phản ứng khi trẻ chia sẻ rất quan trọng. Nếu trẻ sợ bị mắng, trách móc hoặc phán xét, trẻ có thể tiếp tục im lặng và chỉ tìm kiếm sự giúp đỡ khi tình huống đã trở nên nghiêm trọng.
Cha mẹ đừng vội hỏi: “Tại sao con không chia tay?”
Hãy để trẻ biết rằng: Con không có lỗi khi bị kiểm soát, đe dọa hay gây tổn thương. Con luôn có thể tìm đến người lớn để được lắng nghe và bảo vệ.
Khi xuất hiện hành vi đe dọa, cưỡng ép, bạo lực hoặc nguy cơ gây hại, cần ưu tiên sự an toàn của trẻ và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn kịp thời.
Nếu quý phụ huynh nhận thấy con em mình có những biểu hiện bất thường về tâm lý, thu mình, sa sút học tập hoặc chịu áp lực trong các mối quan hệ tình cảm, hãy đưa trẻ đến thăm khám tại Phòng khám Tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng 2 để được các bác sĩ đồng hành và hỗ trợ chuyên sâu.
Nguồn Bệnh viện Nhi Đồng 2
