Trước tình hình số ca mắc Tay Chân Miệng (TCM) diễn biến phức tạp, BS CK1. Võ Thành Luân – Phó trưởng khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, bệnh viện Nhi đồng 2 chia sẻ các thông tin liên quan và hướng dẫn phụ huynh nhận diện sớm các dấu hiệu quan trọng, kịp thời đưa trẻ đến bệnh viện thăm khám và điều trị.
1. Chủng EV71 biến thể C1 nguy hiểm như thế nào và tại sao dễ gây chủ quan?
BS.CK1 Võ Thành Luân: Theo dữ liệu giám sát từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM, chủng EV71 hiện chiếm 56% mẫu bệnh phẩm đầu năm 2026. Điểm đáng ngại nhất là sự xuất hiện của biến thể C1 với độc lực cao và khả năng “né miễn dịch”, khiến trẻ từng mắc bệnh vẫn có nguy cơ tái nhiễm cao.
Chủng EV71 thường gây bệnh nặng hơn các chủng khác, tuy nhiên lại dễ bị bỏ sót vì:
Nổi ban rất ít hoặc kín đáo: Nhiều trường hợp trẻ vào viện trong tình trạng nguy kịch, suy hô hấp, sốc tim mà không hề có hồng ban hay loét miệng rõ rệt.
Tổn thương não cấp tính: Virus ít biểu hiện tổn thương da mà tấn công thẳng vào hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương nghiêm trọng các cơ quan và tử vong nhanh chóng chỉ trong vòng 12-24 giờ.
Lưu ý, hầu hết các trường hợp nhập viện trễ trong tình trạng nguy kịch đều ít nổi hồng ban hoặc nổi kín đáo dẫn đến bỏ sót bệnh.
2. Con đường lây lan và phương pháp phòng ngừa chuẩn y khoa?
BS.CK1 Võ Thành Luân: Virus lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh. Để bảo vệ trẻ, phụ huynh cần thực hiện nghiêm túc nguyên tắc “3 Sạch” theo khuyến cáo của Bộ Y tế:
Bàn tay sạch: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng cho cả trẻ và người chăm sóc.
Ăn uống sạch: Ăn chín, uống sôi, tuyệt đối không dùng chung vật dụng cá nhân hay mớm thức ăn cho trẻ.
Môi trường sạch: Thường xuyên khử khuẩn bề mặt tiếp xúc và đồ chơi. Cách ly trẻ bệnh tại nhà tối thiểu 10-14 ngày đầu của bệnh.
3. Những dấu hiệu chuyển nặng “vàng” phụ huynh cần thuộc lòng để đưa trẻ đi cấp cứu?
BS.CK1 Võ Thành Luân: Khi bệnh bắt đầu có dấu hiệu tác động lên hệ thần kinh, mỗi phút giây chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ. Phụ huynh cần đưa con mình đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện các biểu hiện báo động sau, ngay cả khi không thấy hồng ban hay loét miệng:
Giật mình chới với: Đây là dấu hiệu báo động đỏ. Trẻ giật mình nẩy người khi bắt đầu ngủ hoặc ngay cả khi đang thức. Nếu tần suất 2 lần trong 30 phút, đây là tình trạng nguy hiểm.
Sốt cao khó hạ: Trẻ sốt trên kéo dài hơn 48 giờ và không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường.
Rối loạn vận động: Trẻ đi đứng loạng choạng, mất thăng bằng, run chi, tay chân yếu hoặc ngồi không vững.
Nôn ói và bứt rứt: Trẻ nôn vọt, nôn nhiều lần trong ngày; quấy khóc dai dẳng, lừ đừ hoặc trằn trọc không yên.
4. Bệnh có thuốc điều trị đặc hiệu không và biến chứng nếu chậm trễ là gì?
BS.CK1 Võ Thành Luân: Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh Tay Chân Miệng. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ và can thiệp hồi sức tích cực tùy theo mức độ nặng.
Nếu phát hiện sớm ở giai đoạn đầu, trẻ có cơ hội hồi phục tốt. Ngược lại, nếu chậm trễ do chủ quan, virus EV71 sẽ gây tổn thương não bộ và tim mạch không thể hồi phục. Trẻ sẽ rơi vào trạng thái sốc, tổn thương đa cơ quan, phù phổi cấp với nguy cơ tử vong rất cao hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề lâu dài.
Cha mẹ cần ghi nhớ các dấu hiệu nguy hiểm, theo dõi sát và đưa trẻ nhập viện sớm ngay khi có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào – kể cả khi không thấy hồng ban hay loét miệng.
Nguồn Bệnh viện Nhi Đồng 2
