Những tuần đầu mùa hè, Khoa Nhi – Bệnh viện TWQĐ 108 ghi nhận số ca mắc Tay – Chân – Miệng tăng cao với nhiều diễn biến phức tạp, có trẻ đe doạ biến chứng thần kinh và tim mạch. Thời điểm dịch bệnh bùng phát, phụ huynh cần hết sức chú ý đến những dấu hiệu vàng để sớm đưa trẻ đến các cơ sở y tế khám chữa bệnh.
Bệnh Tay – Chân – Miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột gây ra, phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Trong đó, chủng EV71 chính là thủ phạm thường xuyên gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim và phù phổi cấp. Bệnh lây lan rất nhanh qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp. Trẻ dưới 5 tuổi là đối tượng có nguy cơ cao nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.
Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý các mốc thời gian theo dõi tình trạng của trẻ:
Giai đoạn ủ bệnh (3-7 ngày): Thường không có triệu chứng rõ rệt;
Giai đoạn khởi phát (1-2 ngày): Trẻ bắt đầu sốt nhẹ, đau họng, biếng ăn, mệt mỏi và có thể bị tiêu chảy;
Giai đoạn toàn phát (3-10 ngày): Đây là lúc các triệu chứng điển hình xuất hiện như: Loét miệng, lợi, lưỡi gây đau đớn, chảy nước bọt nhiều, trẻ bỏ ăn/bú; phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông.
Thang đo mức độ nguy hiểm: Khi nào cần đặc biệt lo lắng?
Bệnh Tay – Chân – Miệng được chia thành 4 cấp độ. Việc nhận biết con đang ở độ nào giúp cha mẹ có hướng xử lý đúng đắn:
Độ 1: Chỉ có phát ban hoặc loét miệng.
Độ 2A: Trẻ bắt đầu giật mình (dưới 2 lần/30 phút), sốt trên 39°C, nôn nhiều, lừ đừ, quấy khóc vô cớ.
Độ 2B: Giật mình trên 2 lần/30 phút, ngủ gà, mạch nhanh (>130 lần/phút), run chi, yếu liệt chi, lác mắt.
Độ 3: Biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp nặng: Mạch rất nhanh (>170 lần/phút), thở gấp, vã mồ hôi, da nổi vân tím, chi lạnh.
Độ 4: Sốc, ngưng thở, phù phổi cấp (nguy cơ tử vong rất cao).
Giật mình chới với khi nằm là dấu hiệu sớm của biến chứng thần kinh. Nếu thấy trẻ có biểu hiện này, ngay cả khi đang ngủ, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức.
Trong các ca Tay – Chân – Miệng nhập Khoa Nhi, có trường hợp trẻ nữ N.M.C, 12 tháng tuổi, khởi phát sốt 39.3 độ C, không co giật, không giật mình, có rét run, ho húng hắng, ho khan, chảy mũi dịch trong, nôn 3 lần/ngày, ăn uống kém và ban da rải rác mụn nước, một vài nốt ở lòng bàn chân, lòng bàn tay. Trẻ được chẩn đoán Tay – Chân – Miệng độ 2A, chỉ số mạch 152 lần/phút, nhịp thở 32 lần/phút, nguy cơ biến chứng tuần hoàn, dễ chuyển sang độ 3 nếu không được theo dõi sát.
Trẻ được theo dõi monitor liên tục để đánh giá dấu hiệu mạch – nhiệt độ – nhịp thở – SPO2 (độ bão hoà oxy máu), bệnh nhi được xử trí điều trị hiệu quả, kết hợp môi trường chăm sóc đảm bảo kiểm soát nhiễm khuẩn, hiện tại trẻ ổn định. Môi trường là yếu tố quan trọng trong điều trị cho trẻ, không gian rộng thoáng, được cách ly ở buồng bệnh khu điều trị truyền nhiễm riêng biệt, tránh lây nhiễm chéo.
Chăm sóc tại nhà và phòng ngừa dịch bệnh
Trong bối cảnh dịch bệnh đang bùng phát, việc vệ sinh và chăm sóc đúng cách là lá chắn tốt nhất cho trẻ:
Vệ sinh cá nhân: Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên (cả trẻ và người chăm sóc). Tắm cho trẻ hàng ngày bằng nước sạch.
Vệ sinh răng miệng: Sử dụng nước muối sinh lý để súc miệng cho trẻ.
Chế độ ăn uống: Cho trẻ uống nhiều nước, ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu, chia nhỏ bữa ăn. Tránh các thức ăn cay, nóng làm đau vết loét miệng.
Hạ sốt an toàn: Chỉ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, kết hợp chườm ấm và mặc quần áo thoáng mát.
Đừng để mất đi “thời gian vàng”
Nhiều phụ huynh vẫn chủ quan cho rằng trẻ chỉ bị sốt phát ban thông thường hoặc chờ các nốt phỏng mọc rõ mới đi khám. Thực tế, biến chứng của chủng EV71 có thể tiến triển rất nhanh chỉ trong vài giờ.
Nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu:
Sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt.
Giật mình chới với, hốt hoảng.
Đi đứng loạng choạng, run tay chân.
Nôn nhiều, lừ đừ, mệt mỏi quá mức.
Khó thở, tim đập nhanh.
Hãy chủ động bảo vệ con trẻ trước dịch bệnh Tay – Chân – Miệng bằng cách theo dõi sát và thăm khám sớm tại các cơ sở y tế uy tín.
