Việc đặt nguyện vọng (NV) vào lớp 10 tại Hà Nội là một “cuộc đấu trí” quan trọng đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng dựa trên năng lực thực tế và quy định tuyển sinh của Sở GD&ĐT. Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập năm học 2026-2027 tại Hà Nội sẽ diễn ra trong hai ngày 30 và 31-5-2026. Học sinh thi ba môn gồm toán, ngữ văn và ngoại ngữ. Đề thi được xây dựng phù hợp với yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông 2018 cấp trung học cơ sở, chủ yếu nằm trong chương trình lớp 9.
Theo thống kê của ngành Giáo dục, năm học 2026-2027 toàn thành phố có khoảng 147.000 học sinh xét tốt nghiệp trung học cơ sở. Trong số này, khoảng 88.000 học sinh được tuyển vào các trường trung học phổ thông công lập; số còn lại sẽ tiếp tục học tại các trường tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên hoặc các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Dưới đây là các kinh nghiệm thực tế giúp bạn tối ưu hóa cơ hội trúng tuyển:
Hiểu rõ quy tắc “luồng” nguyện vọng
Tại Hà Nội, mỗi học sinh được đăng ký tối đa 3 nguyện vọng (NV) vào trường THPT công lập không chuyên, xếp theo thứ tự ưu tiên giảm dần.
Trước đây, Hà Nội được chia thành 12 khu vực tuyển sinh dựa trên địa bàn quận, huyện. Học sinh thường đăng ký nguyện vọng 1 và nguyện vọng 2 vào các trường thuộc khu vực nơi mình hoặc cha mẹ có hộ khẩu thường trú; chỉ nguyện vọng 3 mới được đăng ký vào trường ngoài khu vực.
Tuy nhiên, từ năm học 2026 – 2027, việc phân chia khu vực tuyển sinh được bãi bỏ. Học sinh chỉ cần có nơi cư trú tại Hà Nội là có thể đăng ký dự tuyển vào các trường trung học phổ thông công lập trên địa bàn thành phố. Quy định mới cho phép học sinh hoặc bố, mẹ, người giám hộ có nơi cư trú tại Hà Nội được đăng ký dự thi chứ không bắt buộc phải có hộ khẩu Hà Nội như trước đó.
Nguyên tắc xét tuyển: Nếu không trúng tuyển nguyện vọng 1, học sinh sẽ được xét nguyện vọng 2, với điều kiện điểm xét tuyển phải cao hơn điểm chuẩn của trường ở nguyện vọng 1 tối thiểu 0,5 điểm. Trường hợp tiếp tục không trúng tuyển, học sinh được xét nguyện vọng 3, với mức điểm cao hơn điểm chuẩn của trường tối thiểu 1,0 điểm.
Chiến thuật “3 tầng” để đặt nguyện vọng
Kinh nghiệm từ các giáo viên và phụ huynh là chia 3 nguyện vọng thành 3 mức độ an toàn khác nhau:
NV1 – Trường “mơ ước”: Chọn trường có điểm chuẩn những năm gần đây bằng hoặc cao hơn một chút (khoảng 0,5 – 1 điểm) so với mức điểm con thường đạt được trong các bài thi thử tại trường hoặc quận hoặc ở các trung tâm luyện thi. Bố mẹ nên khuyến khích con thi thử ở các giai đoạn để được trải nghiệm đề thi, cũng như nắm rõ lực học của mình để cố gắng.
NV2 – Trường “vừa sức”: Chọn trường có điểm chuẩn thấp hơn mức điểm thực tế của con từ 2,0 đến 3,0 điểm. Điều này đảm bảo nếu con không may sơ suất ở NV1 thì vẫn chắc suất ở NV2 (vì NV2 yêu cầu điểm cao hơn điểm chuẩn của trường 0,5 điểm).
NV3 – Trường “phao cứu sinh”: Chọn trường có điểm chuẩn thấp hẳn so với năng lực (cách khoảng 4,0 – 5,0 điểm) để đảm bảo tuyệt đối không bị “trắng tay”
Lưu ý dành cho học sinh thi chuyên
Học sinh có thể đăng ký tối đa 2 trường chuyên (hoặc trường có lớp chuyên) trong số 4 trường: chuyên Hà Nội – Amsterdam, chuyên Nguyễn Huệ, Chu Văn An và Sơn Tây.
Đăng ký nguyện vọng chuyên độc lập với nguyện vọng công lập đại trà.
Lịch thi môn chuyên thường diễn ra sau khi hoàn thành các môn đại trà.
Nên ưu tiên đăng ký môn chuyên thế mạnh và tham khảo chỉ tiêu của từng trường (ví dụ: Chu Văn An thường có chỉ tiêu cao hơn). Bên cạnh đó cũng cần nắm rõ tỉ lệ chọi của các trường chuyên.
Các sai lầm cần tránh
Chọn trường quá xa nhà: Gây mệt mỏi khi đi học suốt 3 năm, ảnh hưởng đến kết quả học tập. Chưa kể Hà Nội tắc đường, mùa mưa sẽ bị ngập nhiều tuyến đường nên hạn chế việc chọn trường quá xa nhà.
Quá tự tin vào điểm thi thử: Điểm thi thử tại trường thường có xu hướng “lỏng” hơn hoặc đề dễ hơn đề thi thật của Sở. Hoặc đề thi ở trường hoặc trung tâm thi thử thường sẽ không bao quát bằng đề của Sở.
Dồn cả 3 NV vào các trường Top đầu: Nếu điểm thi không như ý, học sinh dễ rơi vào tình trạng trượt tất cả các nguyện vọng.
