Tránh thai có vai trò quan trọng trong đời sống vợ chồng, giúp họ chủ động lên kế hoạch sinh con, bảo vệ sức khỏe sinh sản cho cả hai vợ chồng (tránh thai ngoài ý muốn, ngăn ngừa tai biến sản khoa và bệnh lây truyền qua đường tình dục), đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống gia đình. Việc lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp cũng giúp tình cảm vợ chồng thăng hoa, tạo sự thoải mái và an toàn cho đời sống tình dục.
Các biện pháp tránh thai hiện đại bao gồm: bao cao su (nam và nữ), thuốc tránh thai (hàng ngày, khẩn cấp, tiêm), dụng cụ tử cung (vòng tránh thai), cấy que tránh thai, miếng dán tránh thai và triệt sản (nam và nữ). Các phương pháp này có ưu và nhược điểm khác nhau, và hiệu quả phụ thuộc vào việc sử dụng đúng cách.
Biện pháp tránh thai tạm thời
Bao cao su: biện pháp rào cản dùng khi quan hệ tình dục. Bao cao su nam phổ biến hơn, còn có cả loại dành cho nữ, có tác dụng tránh thai và phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Bao cao su hoạt động trên cơ chế ngăn cho dịch và tinh dịch của người đàn ông xâm nhập vào bên trong tử cung của người phụ nữ. Những tưởng bao cao su chỉ dành cho phái mạnh thì thực chất nữ giới cũng có những loại bao cao su riêng. Song với phương pháp này về lâu dài sẽ có những nhược điểm như: tốn kém, những lúc cần có thể hết do quên mua nên sẽ tiềm ẩn rủi ro,…
Thuốc tránh thai: thuốc hoạt động bằng cách ngăn không cho tinh trùng kết hợp với trứng. Các hormone của thuốc cũng làm chất nhầy ở cổ tử cung đặc lại. Chất nhầy cổ tử cung dày hơn này ngăn chặn tinh trùng không thể bơi đến gặp trứng.
- Thuốc uống hàng ngày: uống hàng ngày, cung cấp hormone để ngăn rụng trứng. Hiệu quả cao khi sử dụng đúng giờ.
- Thuốc khẩn cấp: Sử dụng sau khi quan hệ không an toàn hoặc thất bại trong vòng 120 giờ để ngăn ngừa thai kỳ. Đây là một biện pháp để tránh mang thai ngoài ý muốn sau khi người nam và người nữ quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp tránh thai hoặc có sử dụng nhưng gặp sự cố.
- Thuốc tiêm: Tiêm bắp, có tác dụng 3 tháng (hoặc 2 tháng). Cơ chế là ngăn chặn rụng trứng và làm đặc chất nhầy cổ tử cung.
Miếng dán: Dán lên da, giải phóng hormone để ngăn ngừa thai kỳ, tương tự thuốc uống dạng kết hợp. Miếng dán tránh thai là dạng thuốc hấp thụ qua da, không qua đường tiêu hóa được dán trực tiếp lên da và giải phóng liên tục hormone giúp ngăn ngừa có thai nhờ ngăn rụng trứng. Với tỷ lệ hiệu quả tới 95%, rất nhiều phụ nữ nhận thấy đây là biện pháp thích hợp. Miếng dán mỏng, có màu nâu be và có kích thước khá nhỏ chỉ khoảng 4,5 x 4,5cm. Bạn có thể dán vào vùng da ở bụng dưới, ở mông hay ở phần trên của cơ thể vào ngày đầu tiên của kỳ kinh, miếng dán có tác dụng suốt 7 ngày liên tiếp.
Dụng cụ tử cung (IUD): một thiết bị nhỏ đặt trong tử cung, có loại không chứa nội tiết tố (hiệu quả 5-10 năm) hoặc có chứa nội tiết tố (hiệu quả 5 năm). Đặt vòng tránh thai là biện pháp ngừa thai đạt độ hiệu quả khá cao (97%-99%). Vòng tránh thai hay dụng cụ tử cung (Intra Uterine Device – IUD) là thiết bị tránh thai có hình chữ T được đặt trong tử cung của người phụ nữ có vai trò như một vật cản có hiệu quả tránh thai trong một thời gian dài.
Que cấy tránh thai: một que nhỏ chứa nội tiết tố Progestin, được cấy dưới da ở cánh tay, có tác dụng tránh thai trong khoảng 3 năm. Que tránh thai là một thanh nhựa nhỏ có chứa nội tiết, que sẽ được cấy ở dưới da cánh tay. Nội tiết này khi xâm nhập vào cơ thể sẽ có tác dụng ức chế sự rụng trứng, làm cho nội mạc tử cung mỏng lại và tăng dịch nhầy ở tử cung khiến dịch nhầy đặc hơn, ngăn cho tinh trùng không thể xâm nhập vào bên trong.
Biện pháp tránh thai vĩnh viễn
Triệt sản nam (thắt ống dẫn tinh): Là biện pháp vĩnh viễn để ngăn tinh trùng di chuyển. Triệt sản nam, còn gọi là thắt ống dẫn tinh, là thủ thuật ngoại khoa vĩnh viễn nhằm ngăn chặn tinh trùng di chuyển từ tinh hoàn đến dương vật. Bác sĩ sẽ cắt hoặc buộc và làm gián đoạn ống dẫn tinh, giúp tránh thai với hiệu quả trên 99,5%. Sau phẫu thuật, nam giới vẫn có thể quan hệ tình dục bình thường, chức năng sinh lý và ham muốn tình dục không bị ảnh hưởng.
Triệt sản nữ: Là biện pháp vĩnh viễn để ngăn trứng gặp tinh trùng. Triệt sản nữ, hay thắt ống dẫn trứng, là phương pháp ngừa thai vĩnh viễn bằng cách làm tắc ống dẫn trứng để ngăn trứng gặp tinh trùng. Đây là thủ thuật y tế an toàn, hiệu quả cao, thường áp dụng cho phụ nữ đã đủ con và không có ý định sinh thêm.
Việc lựa chọn biện pháp nào phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, nhu cầu và tài chính của mỗi người. Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ để có lựa chọn an toàn và hiệu quả nhất. Hầu hết các biện pháp tránh thai hiệu quả nhất khi được sử dụng đúng cách và tuân thủ đúng hướng dẫn. Mỗi loại phòng tránh thai đều có ưu và nhược điểm riêng, phụ thuộc vào cơ địa của từng người, vì thế cần chọn phương pháp phù hợp với bản thân.
