Bạn biết không, khi trẻ sinh ra, trẻ bắt đầu phát triển cảm xúc trước khi ngôn ngữ được hoàn thiện. Điều này giải thích vì sao trẻ thường khó diễn đạt cảm xúc trẻ có, thay vào đó trẻ thường bộc lộ cảm xúc như la hét, giận giữ, khóc ăn vạ… Những lúc này, trẻ rất cần cách nói của cha mẹ có thể giúp trẻ hiểu và biết cách kiểm soát cảm xúc tốt hơn.
1. Đừng chạy! [thể hiện thái độ răn đe]
Cách sửa: Bin, ở đây chỉ đi bộ thôi. [thể hiện thái độ cho thấy cần chậm lại]
Chúng ta thường sai lầm cho là: phải dùng câu mệnh lệnh để giúp trẻ nghe lời. Nhưng, với trẻ đó là cách khuyến khích trẻ tiếp tục làm. Thay vào đó, bạn dùng câu bình thường để cho trẻ thông tin. Bạn sẽ ngạc nhiên vì trẻ sẽ làm tốt hơn.
2. Nín ngay, không khóc nữa!
Cách sửa: hạ thấp người để tầm mắt bạn ngang bằng trẻ và nói “Bin, mẹ biết con không vui, lại đây với mẹ nào!” [Cho trẻ 1 cái ôm]
Khi đối mặt với cơn khóc đột ngột, tức tưởi của trẻ, việc la hét để trẻ nín khóc là không hiệu quả vì lúc này nó gửi 1 thông điệp rằng “mẹ chẳng hiểu mình”. Ngược lại, bạn cho cơ hội để trẻ khóc với 1 sự quan tâm, trẻ sẽ khóc tức tưởi, nhưng là cơn khóc cuối và nín nhanh sau đó vì cảm xúc trẻ đã được giải phóng.
3. Trả lại mẹ điện thoại ngay! [Nói dai dẳng, nhưng trẻ vẫn trì hoãn trả lại điện thoại vì mãi chơi]
Cách sửa: Bin, con cần trả lại mẹ điện thoại, con có 2 phút để đặt điện thoại tại bàn này của mẹ. Nếu sau 2 phút mẹ không thấy chiếc điện thoại trên bàn, con sẽ không được đụng đến nó cho đến ngày mai.
Trẻ con cũng có “cái nghiện” của trẻ và điện thoại, bánh kẹo là những cái nghiện rất thường gặp ở trẻ. Bạn cần cho trẻ hiểu giới hạn thì não bộ của trẻ sẽ tự thiết lập 1 luật lệ. Thay vì lằng nhằng đòi, thì hãy thiết lập 1 giới hạn để não bộ của trẻ tự giải quyết. Trẻ luôn đủ thông minh để làm tốt nó hơn bạn.
4. Không được đánh! [khi trẻ giơ tay đánh em nhỏ, hoặc bố mẹ]
Cách sửa 1: “Bin, không phải vậy, con cần phải làm như vậy với em.” Bạn đặt tay trẻ lên em bé và chỉ cần giao tiếp với em bé.
Đôi lúc trẻ muốn giao tiếp và chơi với em mình, nhưng trẻ chưa biết cách và thường bị người lớn bỏ qua. Trẻ có thể quan sát cách người lớn nựng nhự mẹ hoặc ông bà đánh cưng em bé, và trẻ bắt chước theo. Bạn cần sử dụng câu bình thường và hướng dẫn trẻ cách làm là được. Ngược lại, nếu quát như trên, trẻ sẽ hiểu “cứ tiếp tục vậy!” và trẻ sẽ lập lại và làm mạnh hơn.
Cách sửa 2: “Bin, mẹ đau và không thích như vậy”. Bạn ngưng tương tác với trẻ trong thời gian 5 tiếng đếm thầm. Sau đó, tương tác lại với trẻ như bình thường.
Cho trẻ thấy cảm xúc của bạn, đó là cách để trẻ hiểu hành vi và hệ quả. Trẻ sẽ biết cách tốt nhất để tránh các hệ quả không vui, và từ đó hành vi sẽ tự được cải thiện.
Mỗi khi bạn tức giận vì một điều gì đó ở trẻ hãy nhớ đến những điều này:
1. Chúng ta luôn nhớ rằng: Cơn giận là lửa – lửa chỉ làm cháy tất cả. Bình tĩnh là Nước –Nước có thể tắm mát tâm hồn, nhưng chọn làm Nước không có nghĩa là chọn yếu thế hơn, mà bạn chọn cách giải quyết vấn đề vì “Nước làm tắt ngọn lửa”.
Khi trẻ bướng bĩnh, là lửa. Khi trẻ vòi vĩnh khóc la, là lửa. Khi trẻ không chịu ăn, là lửa. Khi trẻ đánh bạn, là lửa.
Đừng tức giận vì đó là lửa. Hãy đợi cơn tức giận giảm về 0, là nước. Trong lúc chờ đợi có thể giải quyết trẻ bằng im lặng, im lặng như là bức tường làm ngọn lửa của trẻ không lan ra xa hơn.
2. Chúng ta không nên mắng chửi hoặc đôi co với trẻ vì đó là dầu. Dầu sẽ làm lửa bùng cháy.
3. Chúng ta không nên so sánh trẻ với ai đó vì đó là củi. Củi không bùng cháy như dầu, nhưng giữ lửa lâu hơn. Ngọn lửa cháy âm ỉ sẽ làm yếu kém tâm hồn con trẻ.
4. Im lặng là cách tốt nhất để hạn chế ngọn lửa lan xa. Áp dụng các nguyên tắc răn đe như Time-out, 1-2-3 magic là cách cắt nguồn oxy của ngọn lửa của trẻ. Khi trẻ mất lửa, các vùng chức năng học hỏi và hối cải sẽ phát huy.
Nguồn Trí Đoàn
