Theo nhiều chuyên gia y tế cho biết: Tắc tia sữa là hiện tượng ống dẫn sữa trong hệ thống tuyến sữa của người mẹ bị tắc. Từ đó sữa được sản xuất nhưng không thoát ra được, sữa có thể tích tụ và tạo thành cục u ở vú. Nguy hiểm hơn, có thể gây ra viêm vú hoặc áp – xe vú.
Nguyên nhân tắc sữa
Không cho con bú sớm và thường xuyên: Sữa mẹ tiết ra trong những ngày đầu tiên sau sinh là sữa non, rất nhiều chất dinh dưỡng và rất đặc. Vì thế dễ gây ra hiện tượng tắc sữa.
Không vắt sữa non thừa cữ bú: Các bà mẹ đã cho con bú sữa non ngay những ngày đầu tiên nhưng vẫn bị tắc sữa là do không vắt hết sữa non thừa sau khi trẻ bú hoặc vắt sữa không đúng cách, vẫn còn một lượng sữa non đọng lại gây ra tắc sữa.
Nhiễm khuẩn: Vi khuẩn thường xâm nhập từ ngoài vào thông qua đầu vú và hệ thống ống tuyến vú. Khi hệ thống ống dẫn sữa nhiễm khuẩn sẽ bị hẹp gây cản trở sữa thoát ra ngoài.
Stress: Sản phụ bị căng thẳng tinh thần trong thời kỳ cho con bú hoặc chế độ dinh dưỡng cho người mẹ chưa hợp lý cũng làm tăng nguy cơ tắc tia sữa.
Ngoài ra, còn một số nguyên nhân khác như can thiệp phẫu thuật ở vú trước sinh, người mẹ bị cảm sốt hoặc mẹ đang cho con bú nhưng cai sữa đột ngột.
Biểu hiện tắc tia sữa
Sản phụ thường cảm thấy một hoặc hai bầu vú căng, tức và đau hơn, tình trạng này tiến triển ngày một tăng lên, sau cho bé bú tình trạng giảm dần.
Một số sản phụ lại có biểu hiện mệt mỏi, nhức đầu, sốt cao. Khi sờ ngực thấy có những khối tròn bề mặt gồ ghề, mật độ cứng với nhiều kích thước khác nhau, khi chạm vào rất đau. Lúc nặn hoặc hút hay cho con bú thì không thấy sữa từ bầu sữa chảy ra.
Cách xử lý tắc tia sữa
Chường ấm: Giúp sữa nơi bị tắc dễ tan ra, giúp sữa lưu thông. Một số cách chườm ấm như cho nước nóng vào một bình, quấn xung quanh bằng một cái khăn lông mỏng vừa phải, áp vào mặt trong cánh tay thấy nóng vừa, tránh bị bỏng và bắt đầu lăn lên nơi bị tắc tia sữa. Hoặc dùng khăn nhúng nước ấm đắp lên. Hoặc tắm bồn bằng nước ấm, ngâm mình và toàn bộ ngực vào trong bồn nước ấm, vừa ngâm vừa massage ngực bị tắc.
Massage: Massage nhẹ nhàng nhưng phải tạo được một lực chắc chắn tương đối lên nơi đang bị tắc, massage từ nơi tắc hướng về phía núm vú. Dùng hai lòng bàn tay xoa bóp nhẹ nhàng hai bầu ngực khoảng 30 giây. Dùng 5 ngón tay chụm lại vê quầng vú. Thời điểm massage: Trước, trong và sau khi cho bú/hút.
Làm trống bầu vú: Thay đổi nhiều tư thế cho con bú, mỗi tư thế bú của bé sẽ tác động lực hút mạnh nhất trên nhưng tia sữa khác nhau. Bú bên vú tắc trước và bú thường xuyên khoảng 2 giờ/ lần.
Vắt sữa bằng tay: Dùng tay massage bầu sữa bị tắc thì những túi sữa vón cục ở bên trong sẽ dần tan ra và vắt nhẹ sữa sẽ ra được. Dùng một bàn tay đè ép bầu vú lên thành ngực hoặc dùng hai bàn tay ép vào nhau. Lưu ý ép chứ không phải xoa, bởi chỉ có lực ép mới có tác dụng đối với vị trí tắc nằm ở sâu trong bầu vú và mới có thể làm tan sữa đã đông kết. Đè ép nhẹ nhàng trong mức đau có thể chịu đựng được, day từ từ theo vòng tròn, tăng dầu, khoảng 20 – 30 lần rồi lại làm ngược lại.
Dùng máy hút sữa: Dùng máy hoặc dụng cụ hút sữa để hút sữa mẹ từ bầu ngực ran gay khi có dấu hiệu tắc sữa, nếu để đến khi sữa đã đóng cục việc hút trở nên khó khăn hơn. Khi dùng máy hút sữa để hút, tốt nhất dùng máy hút sữa điện, lực hút mạnh. Luôn nhớ bước massage, vê quầng vú trước khi hút/vắt sữa, để kích thích phản xạ xuống sữa.
Cách phòng tránh tắc tia sữa
Luôn giữ thật sạch đầu vú, nhất là ở các kẽ của núm vú. Lau sạch đầu vú và vắt bỏ vài giọt sữa đầu tiên trước mỗi lần cho con bú, khi bé bú xong lại lau sạch và lau khô đầu vú.
Nếu vắt sữa phát hiện tia sữa nào đó tắc hoặc chảy không thành tia thì xoa vú cho mềm, sau đó vắt mạnh để thông ống sữa.
Cho bé bú ngay sau sinh, tốt nhất là 24 giờ đầu tiên để bé được hưởng sữa non, đồng thời cũng phòng ngừa hiện tượng tắc tia sữa.
