Phụ nữ tuổi mãn kinh có nguy cơ cao bị trầm cảm do thay đổi nội tiết tố, đặc biệt là suy giảm estrogen. Các yếu tố khác như giấc ngủ kém, căng thẳng cuộc sống, tiền sử trầm cảm và bệnh tật cũng làm gia tăng nguy cơ này. Nếu bạn hoặc người quen đang có ý định tự tử hoặc có ý định gây hại cho bản thân, hãy tìm sự giúp đỡ ngay lập tức bằng cách liên hệ đường dây nóng hỗ trợ tâm lý hoặc cơ sở y tế gần nhất.
Nguyên nhân gây trầm cảm ở phụ nữ mãn kinh:
Thay đổi nội tiết tố:
Sự sụt giảm estrogen là yếu tố chính, ảnh hưởng đến các chất dẫn truyền thần kinh trong não bộ, gây ra các triệu chứng như tâm trạng thất thường, bốc hỏa, mệt mỏi.
Mãn kinh ở nữ giới xảy ra do sự suy giảm và mất cân bằng nội tiết tố, đặc biệt là estrogen và progesterone, do buồng trứng ngừng hoạt động. Khi buồng trứng ngừng sản xuất các hormone này, phụ nữ sẽ trải qua giai đoạn tiền mãn kinh, với chu kỳ kinh nguyệt không đều và cuối cùng là mãn kinh khi kinh nguyệt ngừng hẳn trong ít nhất 12 tháng. Sự suy giảm nội tiết tố này là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa, dẫn đến các triệu chứng như bốc hỏa, khô âm đạo, rối loạn tâm trạng và ảnh hưởng đến sức khỏe.
Các yếu tố tâm lý xã hội:
Sang chấn tâm lý về công việc, gia đình, bệnh tật hoặc không có con đều có thể là yếu tố nguy cơ cao gây trầm cảm. Các yếu tố tâm lý xã hội không trực tiếp gây ra mãn kinh mà thường làm trầm trọng thêm các triệu chứng mãn kinh hoặc tăng nguy cơ mãn kinh sớm, bao gồm các yếu tố liên quan đến tâm trạng và các vấn đề xã hội như căng thẳng kéo dài, trầm cảm, lo âu. Những áp lực từ công việc, gia đình, cũng như sang chấn tâm lý liên quan đến bệnh tật, công việc hoặc gia đình, có thể làm gia tăng căng thẳng tinh thần, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và nội tiết tố, từ đó tác động tiêu cực đến sức khỏe và tâm trạng của phụ nữ trong giai đoạn này.
Triệu chứng mãn kinh:
Mất ngủ, bốc hỏa và các vấn đề thể chất khác trong giai đoạn mãn kinh cũng có thể dự báo và làm trầm trọng thêm tình trạng trầm cảm. Triệu chứng mãn kinh ở phụ nữ rất đa dạng, bao gồm các dấu hiệu thực thể như bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, khô âm đạo, rối loạn kinh nguyệt, thay đổi làn da và tóc, cùng các vấn đề về tâm lý như thay đổi tâm trạng, mất tập trung và các thay đổi về sức khỏe lâu dài như tăng nguy cơ loãng xương, bệnh tim mạch.
Tiền sử cá nhân:
Phụ nữ có tiền sử trầm cảm hoặc các rối loạn lo âu trước đó có nguy cơ cao hơn bị trầm cảm trong giai đoạn chuyển đổi mãn kinh.
Các bệnh lý khác:
Bệnh tuyến giáp, đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa khác cũng có thể góp phần gây trầm cảm. Các bệnh lý và tình trạng có thể dẫn đến mãn kinh sớm ở phụ nữ bao gồm bệnh tự miễn (như bệnh tuyến giáp, Lupus, viêm khớp dạng thấp), các bệnh lý phụ khoa như hội chứng buồng trứng đa nang, u xơ tử cung, hoặc lạc nội mạc tử cung dẫn đến phẫu thuật cắt bỏ tử cung/buồng trứng, các phương pháp điều trị ung thư như hóa trị và xạ trị, và các rối loạn di truyền. Ngoài ra, mãn kinh sớm cũng có thể liên quan đến yếu tố lối sống như hút thuốc lá và thể trạng quá gầy
Dấu hiệu cần chú ý:
Luôn cảm thấy buồn bã, trống rỗng hoặc tuyệt vọng.
Mất hứng thú với các hoạt động từng yêu thích.
Khó ngủ, ngủ quá nhiều hoặc thức dậy sớm.
Cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lượng.
Khó tập trung, suy giảm trí nhớ.
Cách khắc phục khi có dấu hiệu mãn kinh
Tìm kiếm sự chăm sóc y tế:
Đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và có phương pháp điều trị phù hợp, có thể bao gồm liệu pháp hormone, thuốc chống trầm cảm, hoặc liệu pháp tâm lý.
Thay đổi lối sống: Cần có lối sống lành mạnh, không sử dụng các chất kích thích như bia rượu, cafe, thuốc lá,… Ăn ngủ điều độ, khoa học.
Chế độ ăn uống: Tăng cường rau xanh, trái cây, cá béo giàu omega-3, các loại đậu để hỗ trợ sức khỏe tinh thần và thể chất.
Tập thể dục đều đặn: Hoạt động thể chất giúp cải thiện tâm trạng.
Ngủ đủ giấc: Cải thiện chất lượng giấc ngủ để giảm bớt mệt mỏi.
Xây dựng mạng lưới hỗ trợ:
Chia sẻ cảm xúc với gia đình, bạn bè hoặc nhóm hỗ trợ phụ nữ mãn kinh.
Nếu có xuất hiện trong đầu ý định tự tử:
Liên hệ ngay với đường dây nóng hỗ trợ tâm lý hoặc đến cơ sở y tế gần nhất để được giúp đỡ khẩn cấp. Bạn có thể liên hệ các tổng đài hỗ trợ trầm cảm như 1900 1267 (dịch vụ cấp cứu trầm cảm tại TP.HCM), 096.306.1414 (Đường dây nóng Ngày mai, hỗ trợ tâm lý miễn phí), hoặc gọi cấp cứu 115 nếu có nguy cơ tự sát cao. Hoặc 1900 55 88 51 : Đường dây nóng tư vấn tâm lý của Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1.
Thương quá