Nhiều cha mẹ buồn bã than thở rằng con mình lúc nào cũng kêu mệt, kêu chán, kêu bất công. Con gặp việc khó thì than, làm sai thì đổ lỗi, chưa kịp thử đã bỏ cuộc. Nhưng có một câu hỏi rất quan trọng mà ít cha mẹ dừng lại để tự hỏi: Con học cách than vãn đó từ đâu?
Con trẻ không lớn lên bằng những lời khuyên răn, mà bằng cách chúng quan sát cha mẹ đối diện với cuộc sống mỗi ngày. Nếu sau giờ làm, điều con thường nghe là:
– Những tiếng thở dài,
– Những câu như “mệt quá”, “công việc áp lực thật”, “sao đời mình khổ thế”.
Trong tâm hồn non nớt của con, than vãn trở thành phản xạ tự nhiên mỗi khi gặp khó khăn. Con sẽ nhìn bài tập về nhà, việc nhà hay những thử thách nhỏ như một sự bất công mà mình phải gánh chịu, thay vì là điều cần học cách vượt qua.
Khi cha mẹ biết dừng lại và chịu trách nhiệm với cảm xúc của chính mình, con cũng học được điều đó. Chỉ cần một cách nói khác đi: “Hôm nay bố/mẹ hơi mệt, nhưng nghỉ một chút sẽ ổn, mình cùng giải quyết nhé”, con đã học được rằng mệt không đồng nghĩa với bỏ cuộc, khó khăn không phải để than mà để tìm cách xử lý.
Bên cạnh đó, rất nhiều cha mẹ vì thương con hoặc vì muốn mọi thứ nhanh gọn đã vô tình làm thay con quá nhiều:
– Con làm đổ nước thì người lớn lau ngay,
– Con quên sách vở thì tức tốc mang tới,
– Con chưa kịp buộc dây giày đã có người cúi xuống làm hộ.
Những hành động tưởng như rất yêu thương ấy lại âm thầm gửi đến con một thông điệp nguy hiểm: “Con chưa đủ năng lực, việc này không phải trách nhiệm của con.”
Khi không phải đối diện với hậu quả từ hành động của mình, con dần hình thành tâm lý ỷ lại, quen đổ lỗi và chờ người khác giải quyết thay. Một đứa trẻ chưa từng tự sửa sai sẽ không học được sự cẩn trọng. Một đứa trẻ luôn được phục vụ sẽ dễ trở thành người hay đòi hỏi hơn là biết đóng góp.
Chịu trách nhiệm thực ra không phải là gánh nặng, mà là đặc quyền của sự trưởng thành. Muốn con lớn lên vững vàng, cha mẹ cần đủ dũng cảm để trao quyền cho con được thử, được sai và được tự sửa chữa. Khi con làm đổ nước, hãy đưa cho con chiếc khăn. Khi con kêu bài khó, đừng vội giải giúp, hãy hỏi con đang vướng ở đâu và con định giải quyết như thế nào.
+ Đừng sợ con vất vả, hãy sợ con không biết đứng lên.
+ Đừng sợ con làm chậm, hãy sợ con không bao giờ dám bắt đầu.
Trách nhiệm không sinh ra từ la mắng hay ép buộc, mà lớn lên từng ngày từ niềm tin, sự kiên nhẫn và tấm gương sống của cha mẹ.
Khi cha mẹ đủ vững vàng trước những cơn gió của cuộc đời, con cái dưới tán cây ấy sẽ học cách vươn mình mạnh mẽ, thay vì co cụm và than vãn trước mỗi thử thách.
Trí Đoàn
