Nhiều ông bố bà mẹ chủ quan trong vấn đề chậm nói của con. Nghĩ rằng con sẽ tự nói khi con muốn nói, việc này khiến nhiều trẻ có thể bị chậm phát triển về trí tuệ sau này, cũng như có nguy cơ bị tổn thương tâm lý khác.
Nguyên nhân bố mẹ đưa con đi khám chậm nói quá muộn
Nghĩ rằng “con biết hết rồi, chỉ là chưa chịu nói”. Nhiều bố mẹ thấy con hiểu một vài câu nên nghĩ con không có vấn đề gì. Nhưng thực tế, trẻ chậm nói thường không hiểu hết ngôn ngữ như bạn nghĩ. Khả năng hiểu và khả năng nói đều quan trọng và cần được kiểm tra.
Tưởng trẻ sẽ tự nói khi lớn. Chậm nói không tự hết. Nếu nguyên nhân do tự kỷ, chậm phát triển, rối loạn tương tác… thì việc chờ đợi chỉ làm trễ mất “thời gian vàng” can thiệp.
So sánh con với trẻ khác rồi tự trấn an “Con mình vẫn thông minh hơn bạn A / bạn B nên chắc không sao đâu.” So sánh như vậy rất dễ đánh giá sai tình trạng của trẻ, khiến bố mẹ chậm đưa con đi kiểm tra.
Đặt kỳ vọng không thực tế. Bố mẹ hay hỏi: “Bao giờ con nói tốt như bạn khác?”. Sự thật mỗi trẻ có lộ trình phát triển riêng. Bé cần thời gian, luyện tập và sự kiên trì của gia đình.
Không để trẻ tự lập. Bố mẹ hay làm hết mọi việc cho con, tưởng như đang thương con. Nhưng khi trẻ không được tự làm, tự giao tiếp, bé sẽ ít có cơ hội dùng lời nói dẫn đến dễ chậm nói hơn.
Hậu quả để lại khi trẻ chậm nói quá lâu
Việc chậm trễ đưa con khám khi trẻ chậm nói có thể gây ra các hậu quả nghiêm trọng về trí tuệ, cảm xúc, xã hội và học tập sau này. Cụ thể, trẻ có thể gặp khó khăn trong việc học tập, phát triển các kỹ năng giao tiếp xã hội, có xu hướng bạo lực hoặc nhút nhát, và trong trường hợp nặng, có thể là dấu hiệu của các rối loạn thần kinh hoặc tự kỷ.
Học tập: Nếu chậm nói không được can thiệp sớm, nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng học tập về sau là rất cao, có thể lên tới 50% nếu trẻ gặp khó khăn trước 3 tuổi.
Cảm xúc và xã hội:Trẻ có thể phát triển các hành vi tiêu cực như gây hấn, bạo lực (la hét, ném đồ đạc), hoặc ngược lại trở nên nhút nhát, bám víu người lớn và sợ đám đông. Khả năng tương tác xã hội bị hạn chế, dẫn đến khó khăn trong việc kết bạn và hòa nhập với các bạn cùng lứa tuổi.
Trí tuệ: Chậm nói có thể là triệu chứng của các vấn đề về phát triển trí tuệ, rối loạn phổ tự kỷ (ASD) hoặc các rối loạn khác.
Ngôn ngữ: Trẻ sẽ tiếp tục gặp khó khăn trong việc hiểu, bắt chước và sử dụng ngôn ngữ, dẫn đến vốn từ vựng ít ỏi hoặc không thể kết hợp từ ngữ để tạo thành câu.
Giao tiếp: Trẻ có xu hướng giao tiếp bằng cử chỉ nhiều hơn lời nói, khó làm theo các chỉ dẫn đơn giản.
Bố mẹ nên chớ chủ quan
Không nên chờ đợi quá lâu nếu nhận thấy trẻ có dấu hiệu chậm nói. Hãy chú ý các dấu hiệu sớm của chậm nói như không phản ứng với tiếng động lớn, không bập bẹ hoặc không bắt chước từ ngữ, không hiểu các chỉ dẫn bằng lời.
Nếu trẻ 18–24 tháng chưa nói rõ hoặc ít giao tiếp hoặc khi nghi ngờ, hãy đưa trẻ đi khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa nhi để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời. Can thiệp ngôn ngữ trị liệu sớm sẽ giúp trẻ cải thiện khả năng giao tiếp và phát triển ngôn ngữ tốt hơn trong các môi trường học tập vui vẻ.
