Có những khoảnh khắc trong hành trình làm cha mẹ khi ta quan sát con bước qua những tình huống rất đời thường, và chợt dừng lại để tự hỏi một câu hỏi giản dị mà sâu sắc: liệu con mình đang sống từ một nền tảng tự tin nội tại hay không? Con có thực sự tin vào chính mình không?.
Câu hỏi không nằm ở việc con làm bài kiểm tra tốt đến đâu. Không phải ở việc giáo viên có hài lòng hay không. Cũng không phải ở việc con có nhiều bạn bè hay tham gia nhiều hoạt động ngoại khóa. Điều quan trọng hơn là khi con đối diện với khó khăn, thất vọng, sai lầm hay bị từ chối, con có còn cảm thấy mình có giá trị, có điểm mạnh, có vị trí trong thế giới này hay không. Con có những công cụ để đối diện thử thách, dám chủ động hành động, và đứng dậy hết lần này đến lần khác sau vấp ngã hay không.
Trong thời đại của áp lực thành tích, cạnh tranh và căng thẳng liên tục, sự tự tin đã trở thành một nguồn lực cảm xúc thiết yếu, không kém gì thức ăn hay giấc ngủ. Nhưng sự tự tin đích thực không được xây dựng từ thành tích bên ngoài. Nó được hình thành từ bên trong, từ mối quan hệ của đứa trẻ với chính mình.
Sự tự tin đích thực là gì?
Tôi nhớ một lần ngồi cùng mẹ của một bé gái 11 tuổi. Người mẹ nói: “Con bé học rất giỏi, nhưng chỉ một sai sót nhỏ cũng khiến nó suy sụp. Nếu được 95 thay vì 100 điểm, nó khóc. Nếu không được mời dự sinh nhật, nó tin rằng mọi người đều ghét nó.” Dù thành công rõ ràng trong học tập và xã hội, cô bé vẫn thiếu tự tin. Người mẹ hỏi: “Chúng tôi phải làm gì?”
Tự tin không phải là cảm giác mình vượt trội hơn người khác, cũng không phụ thuộc hoàn toàn vào thành công. Tự tin đích thực là sự hiểu biết sâu sắc rằng: ngay cả khi khó khăn, tôi vẫn có khả năng; ngay cả khi mắc sai lầm, tôi vẫn có giá trị.
Một đứa trẻ có sự tự tin sẽ dám thử khi chưa chắc thành công, chịu được thất vọng mà không sụp đổ, tiếp nhận phản hồi mà không cảm thấy bản thân vô giá trị, và đưa ra lựa chọn từ sự kết nối nội tâm thay vì nhu cầu làm hài lòng người khác.
Đó là sự tự tin dựa trên ý nghĩa sống, cảm giác thuộc về và sự tự nhận thức – không phải dựa trên điểm số hay huy chương.
Vì sao lời khen không đủ?
Nhiều cha mẹ tin rằng sự tự tin được xây dựng từ lời khen:
“Ôi bức tranh đẹp quá!”
“Con thật thông minh!”
“Con giỏi nhất!”
Chúng ta rải lời khen như gieo hạt, hy vọng chúng sẽ mọc thành một đứa trẻ tự tin. Nhưng lời khen kiểu “Giỏi lắm!” lại tạo ra sự phụ thuộc vào sự công nhận bên ngoài. Đứa trẻ học cách tìm kiếm sự chấp thuận thay vì cảm nhận năng lực từ bên trong.
Những lời khen chỉ xuất hiện sau khi hoàn thành nhiệm vụ không nói gì về nỗ lực, quá trình thử và sai, hay khả năng đứng dậy sau thất bại. Thông điệp vô hình là: chỉ người thành công mới có giá trị.
Trong cuốn The Art of Parenting, tôi kể về con trai mình, khi còn nhỏ rất thích lắp ghép mô hình phức tạp. Một ngày cô giáo mẫu giáo gọi điện: “Cháu không còn lên ‘chuông khen thưởng’. Cháu không hoàn thành mô hình nào.” Hóa ra ở lớp, trẻ phải hoàn thành mô hình theo mẫu; ai hoàn thành mới được rung chuông khen thưởng. Cậu bé vốn rất giỏi lắp ghép lại dần không tham gia nữa.
Vì sao? Vì con không nhận được sự khích lệ cho những gì mình đã làm, chỉ nhận phê bình cho những gì chưa làm được.
Khi tôi đề nghị cô giáo rung chuông chỉ vì con ngồi ghép trong vài phút, cô rất ngạc nhiên. Nhưng chỉ một tuần sau, con đã bắt đầu hoàn thành mô hình. Không phải vì năng lực thay đổi, mà vì sự tập trung đã chuyển từ kết quả sang sự sẵn sàng thử.
Khích lệ – nền tảng của sự tự tin
Nhà giáo dục Rudolf Dreikurs từng viết: “Trẻ em cần sự khích lệ như cây cần nước.”
Khích lệ không phải là lời khen rỗng. Khích lệ thật sự kết nối trẻ với năng lực và phẩm chất tích cực của chính mình.
Thay vì “Con thông minh quá!”, hãy nói:
“Mẹ thấy con tự học toán cả buổi chiều. Điều đó cho thấy con có trách nhiệm và rất nỗ lực.”
Thay vì “Con giỏi lắm!”, hãy nói:
“Thật tuyệt khi con trông em giúp mẹ. Mẹ thấy con rất biết quan tâm.”
Thay vì “Con giỏi nhất!”, hãy nói:
“Con vẫn tiếp tục thử dù khó khăn. Điều đó cho thấy con rất kiên định và dũng cảm.”
Khích lệ giúp trẻ cảm nhận giá trị, năng lực và cảm giác thuộc về. Trẻ hiểu rằng mình có giá trị ngay cả khi chưa hoàn hảo.
Điểm mạnh – chìa khóa của sự hiểu biết bản thân
Mỗi đứa trẻ sinh ra đều mang một hệ thống điểm mạnh riêng biệt. Có trẻ nhạy cảm, trẻ sáng tạo, trẻ hài hước, trẻ tò mò vô hạn, trẻ kiên trì, trẻ có khả năng lãnh đạo, trẻ biết lắng nghe, trẻ có trí tưởng tượng phong phú.
Khi cha mẹ nhận ra điểm mạnh và chỉ cho con cách sử dụng chúng, đứa trẻ bắt đầu hiểu chính mình từ bên trong.
Một người cha từng nói với tôi: “Tôi nghĩ con trai mình yếu đuối vì hay khóc.” Nhưng khi chúng tôi cùng khám phá, anh nhận ra đó là sự nhạy cảm cảm xúc sâu sắc — một sức mạnh giúp con đồng cảm và kết nối với người khác.
Khi người cha thay đổi ngôn ngữ, đứa trẻ thay đổi hình ảnh bản thân.
Thất vọng – cánh cửa dẫn tới trưởng thành
Một trong những điều khó khăn nhất khi làm cha mẹ là nhìn con thất vọng. Bản năng của chúng ta hét lên: hãy cứu con, giúp con, giải quyết thay con.
Nhưng khi chúng ta giải cứu trẻ khỏi mọi thất vọng, chúng ta vô tình làm suy yếu sự tự tin của trẻ. Bởi thông điệp gửi đi là: con không đủ khả năng tự đối diện.
Sự phát triển xảy ra tại điểm giao giữa năng lực và thử thách. Khi thử thách cao hơn một chút so với khả năng hiện tại, trẻ sẽ thất vọng – và chính ở đó trẻ trưởng thành.
Vai trò của cha mẹ không phải giải cứu, mà là đồng hành:
“Điều này đang khó với con, và mẹ ở đây.”
“Con không cần thành công ngay.”
“Chúng ta cùng tìm cách nhé.”
Tiếng nói nội tâm – cha mẹ bên trong tâm trí trẻ
Những gì ta nói với con sẽ trở thành tiếng nói bên trong con.
Nếu trẻ thường nghe: “Con vụng về quá”, “Con luôn làm hỏng mọi thứ”, giọng nói ấy sẽ theo con suốt đời.
Nhưng nếu trẻ nghe: “Không sao, đó là cách chúng ta học”, “Cảm xúc đó thật khó chịu, mẹ hiểu”, trẻ sẽ phát triển một tiếng nói nội tâm nâng đỡ.
Đây là trách nhiệm lớn nhất của cha mẹ: nuôi dưỡng một tiếng nói nội tâm đầy yêu thương.
Kết luận
Cách chúng ta nhìn và nói với con thay đổi tất cả. Chúng ta không có quyền lực biến con thành hoàn hảo. Nhưng chúng ta có sức mạnh giúp con nhìn thấy chính mình – biết rằng mình thuộc về, có khả năng và có giá trị, ngay cả khi mắc sai lầm.
Khi ta nhìn thấy điểm mạnh của con, phản chiếu điều đó, khích lệ quá trình thay vì kết quả, và tạo cơ hội cho những thành công nhỏ, ta không chỉ xây dựng sự tự tin. Ta giúp con hiểu chính mình – và trao cho con công cụ quan trọng nhất trong cuộc đời: niềm tin vào bản thân.
Đó là cách những đứa trẻ lớn lên trở thành những người trưởng thành vững vàng, tự do và kết nối với chính mình.
Tác giả bài viết gốc: Liat Rockah Zimroni
Liat Rockah Zimroni là tác giả cuốn The Art of Parenting và nhà sáng lập trung tâm đào tạo chuyên môn Bishvil HaHorut (The Path of Parenting). Phương pháp của bà, dựa trên tâm lý học tích cực và tiếp cận dựa trên điểm mạnh, đã tiếp cận hàng chục nghìn gia đình trên toàn thế giới. Bà là mẹ của ba con trai tuổi thiếu niên và đã đồng hành cùng phụ huynh và chuyên gia hơn 15 năm.
Dịch giả: Linh Evelis
How to Raise Children with Self-Confidence
By: Liat Rockah Zimroni
Author of “The Art of Parenting” | Developer of the “Bishvil HaHorut (The Path of Parenting)” method
There are moments in parenting when we watch our children navigate daily life, and we pause to ask a simple yet profound question: Is my child operating from a place of self-confidence? Does my child truly believe in themselves?
The question isn’t whether they succeed on tests. Not whether the teacher is satisfied. Not whether they have many friends or extracurricular activities. But rather, when they encounter difficulty, frustration, mistakes, or rejection, do they still feel they have worth, that they have strengths, that they have a place in the world? Do they have tools to cope with challenges, to dare to take initiative, and to get up again and again after mistakes or failures?
In an era of achievement pressure, competition, and constant stress, self-confidence has become an emotional resource no less vital than food and sleep. But true self-confidence isn’t built from external achievements. It’s built from within, from the child’s relationship with themselves.
What is True Self-Confidence?
I remember sitting with the mother of an 11-year-old girl, and she told me: “She’s an excellent student,” the mother said, “but every small mistake crushes her. If she gets 95 instead of 100, she cries. If a friend doesn’t invite her to a birthday party, she’s convinced everyone hates her. Despite her objective success in school and socially, she doesn’t have self-confidence. What do we do?”
Self-confidence is not a sense of superiority, nor is it dependent on success alone. True self-confidence is the deep knowing: “Even when it’s hard for me, I’m capable. Even when I make mistakes, I’m worthy.”
A child with self-confidence knows how to try even when there’s no certainty of success. They know how to bear frustration without collapsing. They can receive feedback without feeling completely flawed. And they choose from an internal connection, not just from a need to please.
This is confidence based on meaning, a sense of belonging, and self-awareness, not on grades and medals.
Why Aren’t Compliments Enough?
Many parents believe that self-confidence is built from compliments. “Wow, what a beautiful drawing!” “You’re so smart!” “You’re the best!” We scatter compliments like seeds, hoping they’ll grow a confident child with a sense of self-worth.
But praise like “Good job” creates dependence on external validation. The child learns to seek approval from outside, instead of feeling capable from within.
Such praise, which comes only after completing a task or success, doesn’t speak about effort, trying, or the ability to make mistakes and try again, so its message is: only those who succeed have value.
In my book “The Art of Parenting,” I tell the story of my son, who, as a young child, loved to build and assemble complex puzzles. But one day the kindergarten teacher called: “He’s no longer going up to the ‘compliment bell.’ He doesn’t finish any model.” It turned out that in kindergarten, they had to build models according to a specific pattern, and whoever finished went up to the “completion bell” and this child, who was so talented at building, simply stopped participating.
Why? Because he didn’t receive encouragement for what he did do, only criticism for what he didn’t do. When I suggested to the teacher to ring the bell just because he sat for a few minutes on the model, instead of demanding that he finish, she was shocked. “But compliments for the model only go to those who finish!”
But within a week, he had already started finishing models. Why? Because this wasn’t a question of ability. It was a question of what we focus on—the willingness to try or the products.
Encouragement: The Foundation of Confidence
Rudolf Dreikurs, one of the great teachers in the field of parenting, wrote: “A child needs encouragement like a plant needs water.”
Encouragement isn’t empty praise. True encouragement connects the child to their ability, positive traits, and the process they’re going through. Instead of “Wow, you’re so smart!” we say: “I saw that you studied all afternoon by yourself for the math test; this shows you’re responsible, independent, and invested, and that learning is important to you.” Instead of “Thank you, you’re a champion!” we say: “How wonderful that you watched your sister in the garden; I see you love to help, and this allowed me to rest.” Instead of “You’re the best!” we say: “You try again and again, even when it’s hard for you; this shows determination and courage.”
Encouragement builds a sense of worth, capability, and belonging in the child. They feel: I have positive traits, I belong even when I’m not perfect, I have value even when I’m trying and making mistakes. This is how the foundation of confidence is created.
Strengths: The Key to Self-Knowledge
Every child is born with a unique system of strengths. There are sensitive children, creative children, children with an amazing sense of humor or endless curiosity. There are children with perseverance, children with leadership ability, children who listen especially, children with fertile imaginations.
When a parent identifies a strength and shows the child how to use it, something happens. The child begins to know themselves from within.
One of the fathers who came for guidance told me, “I thought my son was weak because he cries easily. I was worried.” When we started working on identification, he discovered a child with deep emotional sensitivity, a strength that allows him empathy and genuine connection with others. “You have sensitivity,” he started encouraging his son, “that’s what helps you understand how others feel.”
The moment the parent changed the language, the child changed their self-image. He stopped seeing himself as “weak” and started seeing himself as someone with a special ability.
Frustration: The Gateway to Growth
One of the hardest things in parenting is seeing our child frustrated. All our instincts scream: “Rescue them! Help them! Solve it!”
In my doctoral work, I researched the challenges of 21st-century parenting, and one of the central insights that emerged is that the modern world demands different skills from our children than the previous generation required.
They need to know how to deal with uncertainty, with failures, and with rapid changes. And this ability is acquired precisely through experiences of accompanied frustration – not through authoritarianism – telling them what to do, and not through overprotection or indulgence.
When we rescue a child from every frustration, we’re weakening their confidence.
Why? Because we’re sending them a message: “You’re not capable of dealing with this alone. You need me.”
Growth happens precisely at the meeting point between ability and challenge. When the challenge is slightly beyond current ability, the child is frustrated. And this is where they grow. Not when everything is easy, not when everything is smooth. And not when it’s too difficult.
When it’s just a bit harder than what comes easily.
Our role as parents is not to rescue, but to accompany. “This is hard for you now, and I’m here with you.” “You don’t need to succeed immediately.” “Let’s check together what we can do.”
A child who experiences frustration with loving accompaniment learns three important things: I’m capable of bearing difficulty. I can grow through challenges, and my parents are here to support me.
Meaning: The Anchor of Confidence
One mother I met told me about her 14-year-old son. “Every time they learn something new at school,” she said, “he asks me: ‘Why do I need this? What does this give me?”
Happiness and confidence don’t come from achievement alone, but from the feeling that my life is connected to values, to something important to me. When the child feels their efforts are connected to something meaningful, they continue to invest even when it’s hard.
We worked together on a different conversation. Instead of “Math is important” or “You need high grades to get into university,” we started talking about: “What’s important to you in life? What makes you feel good? What gives meaning to your efforts?”
When the child is connected to the fact that he wants to help people, and that studies can give him tools to do that, something changes. He started acting of his own choice, not from obligation. This is how true emotional resilience is created.
The Inner Voice: The Parent Inside the Head
One of the most important things I teach parents in the “Bishvil HaHorut (The Path of Parenting)” method is that our conversation with the child becomes their inner voice.
If the child hears: “You always exaggerate,” “You’re so clumsy, everything always falls for you,” or “Stop looking in the mirror, you’re so shallow,” this voice will continue to speak in them even when we’re not there. Even at age 30, even at age 50, they’ll hear this voice in their head.
But if the child hears: “It’s really hard to feel that way,” “You spilled? It’s okay. That’s how we learn,” or “You have a very developed aesthetic sense,” this develops a supportive inner voice, a voice that holds the child even in their adulthood.
This is our greatest responsibility as parents – to raise children with a loving inner voice.
An Example from Life: From Low Grades to Confidence in Life
There are parents who feel frustrated by their child’s mediocre achievements. A parent might say, “My son’s entire report card is sevens, and I know he’s smart; he just doesn’t invest.”
What I recommend to such parents is, instead of stressing about grades, start looking at strengths: enormous curiosity, great sense of humor, outstanding basketball skills. Let’s look at what they “are” instead of what they “aren’t.”
And then we’ll start speaking in the language of strengths: we’ll encourage the child in their perseverance in basketball, tell them that only they can make us laugh on a sad day, and learn together with them what interests them (which happens not to be in the school curriculum).
What usually happens is that from the closeness that’s created, the encouragement and attention to strengths, even the mediocre achievements, improve.
Practical Tools for Building Self-Confidence
So how do we do this in daily life? Here are some tools I use:
- Finding the Good with Tweezers
Do you have a child who doesn’t tidy their room? Instead of complaining about the mess, look for the good point. Did they put one shoe in place? “I saw the shoe is in place! Thank you!” Does this sound ridiculous? No. Because the child starts seeing themselves as someone who can be tidy, not just someone who “doesn’t tidy.”
- Reflection Instead of Judgment
Instead of telling the child who they are, reflect on what you saw. “I saw how you helped your little sister get up when she fell.” “I saw how you insisted on solving the exercise alone.” “I noticed you always notice when someone is sad.”
When we reflect to the child what we saw, they begin to see themselves. And this self-knowledge is the foundation of true self-confidence.
- Encouragement for Process, Not Outcome
Instead of “What a beautiful drawing!” try “I saw how you invested time choosing the colors. How did you feel when you drew this?” Instead of “Good job, you got 10!” try “I noticed how much you practiced before the test. How did you feel when you answered the questions?”
This difference is small, but it’s profound. It connects the child to their feelings, their effort, their process. Not to external validation.
In summary,
The way we see our children and speak with them changes everything. As parents, we have enormous power. Not the power to make our children perfect, but the power to help them see themselves. To know they belong, that they’re capable, that they have value. Even when it’s hard. Even when they make mistakes.
When we see their strengths, reflect what we see, encourage process rather than outcome, and create opportunities for small successes, we’re not just building their self-confidence. We’re teaching them to know themselves. And giving them the most important tool they’ll have in life: to truly believe in themselves.
This is how children are born who grow to be stable, free adults, connected to themselves.
About the Author:
Liat Rockah Zimroni is the author of “The Art of Parenting” and founder of the professional training center “Bishvil HaHorut (The Path of Parenting).” Her method, based on positive psychology and a strengths-based approach, has reached tens of thousands of families around the world. Liat is a mother of three teenagers and has been guiding parents and professionals for over 15 years.
Want to learn more?
“The Art of Parenting” is available in English and Vietnamese, offering a practical and profound journey to discovering your personal path to happy parenting.
