Khi con nghịch ngợm, mẹ nên giữ bình tĩnh, thiết lập giới hạn rõ ràng và nhất quán, dạy con thay vì trừng phạt, đồng thời khuyến khích các hoạt động tích cực. Mẹ cũng cần tìm hiểu nguyên nhân đằng sau hành vi của con để giải quyết vấn đề từ gốc rễ.
Giữ bình tĩnh và thiết lập kỷ luật tích cực
Giữ bình tĩnh: Để giữ bình tĩnh khi con nghịch, hãy hít thở sâu, tạm thời rời đi để lấy lại bình tĩnh, và tập trung vào việc dạy con thay vì quát mắng. Khi đã bình tĩnh hơn, hãy giao tiếp nhẹ nhàng, lắng nghe con, đặt ra giới hạn rõ ràng và nhất quán, đồng thời giải thích lý do tại sao hành động của con lại không được chấp nhận.
Thiết lập giới hạn rõ ràng: Đặt ra những quy tắc cụ thể và kiên định với chúng. Việc thay đổi liên tục có thể khiến trẻ trở nên nghịch ngợm, bướng bỉnh hơn. Ví dụ: con được cầm vào vật này khi được sự đồng ý của mẹ, tức khi con lấy bất cứ vật dụng nào chơi ngoài đồ chơi của con đều phải hỏi ý kiến mẹ, khi mẹ đồng ý con mới được sử dụng. Hoặc quy tắc rất chặt chẽ, bạn có thể mắng răn đe con khi con cầm vào những vật sắc nhọn để chơi, ổ cắm điện, chạy nhảy quá đà,… Bạn hãy kiên định với những quy tắc đó, tức hễ thấy con có những hành động nghịch ngợm trái với quy tắc mẹ đã đưa ra, mẹ nên nghiêm nghị, phê bình.
Không nhượng bộ cơn giận dữ: Khi con mè nheo hoặc ăn vạ, đừng vì thế mà nhượng bộ. Hãy cho con thấy rằng mẹ không hài lòng với hành vi này của trẻ. Vì khi bạn nhượng bộ, tức trẻ sẽ nắm được điểm yếu của mẹ và hành vi ăn vạ, mè nheo sẽ được lặp lại. Khi trẻ liên tục lặp lại thì bạn càng phải cố gắng và kiên định không nhượng bộ. Đây chính là điểm yếu của nhiều bà mẹ, khi thấy con khóc thường sẽ thương và nhượng bộ, nhưng điều này hoàn toàn sai trong cách dạy dỗ con cái.
Dạy con thay vì trừng phạt: Tập trung vào việc dạy con cách xử lý tình huống thay vì sử dụng đòn roi. Trừng phạt có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý của trẻ. Hãy tỏ ra mình khó chịu và buồn lòng khi con có những hành động đó thay vì đánh mắng quá nhiều. Rồi bình tĩnh phân tích cho bé hành động của bé đã sai và đưa ra nguyên tắc cấm lặp lại.
Hướng dẫn và định hướng hành vi cho con
Giải thích hậu quả: Giúp con hiểu rõ hậu quả của hành vi nghịch ngợm. Ví dụ, giải thích rằng leo trèo có thể bị ngã đau hoặc phá đồ chơi có thể làm hỏng và không chơi được nữa. Hoặc con nghịch ngộ quá đà, mè nheo con sẽ nôn chẳng hạn,… Những điều đó trẻ đã từng bị nên trẻ sẽ sợ và không dám nghịch ngợm quá đà, hay khóc lóc ăn vạ.
Khuyến khích hoạt động thay thế: Hướng con đến những hoạt động an toàn và mang tính xây dựng hơn. Nếu con chạy nhảy trong nhà, hãy đề nghị con chơi bóng ở ngoài sân. Nếu con phá đồ, hãy hướng dẫn con chơi xếp hình, vẽ tranh hoặc làm thủ công. Hoặc hướng dẫn trẻ làm việc nhà như hút bụi, lau bàn ghế,… đó cũng là những công việc nhiều đứa trẻ thích thú bắt chước người lớn.
Tạo cơ hội cho con tự giải quyết vấn đề: Thay vì làm thay, hãy đặt câu hỏi cho con và để con tự tìm ra cách giải quyết, từ đó rèn luyện khả năng sáng tạo và độc lập cho trẻ. Khi con nghịch ngợm bày bừa khắp nhà, hãy yêu cầu con thu gom một cách sạch sẽ gọn gàng.
Xây dựng mối quan hệ tích cực
Làm gương cho con: Hành vi của bố mẹ sẽ ảnh hưởng lớn đến con. Hãy là tấm gương tốt trong lời nói và hành động của mình. Bố mẹ cũng nên từ tốn, nghiêm túc trong các hành vi của mình, ví dụ giờ ăn không dùng điện thoại, ngăn nắp, gọn gàng,… để trẻ cũng sẽ cảm thấy nguyên tắc và làm theo.
Tôn trọng và lắng nghe con: Giao tiếp nhẹ nhàng thay vì ép buộc. Hãy lắng nghe cảm xúc của con để hiểu con hơn. Thể hiện sự quan tâm chân thành đến suy nghĩ và cảm xúc của trẻ, giúp con cảm thấy được công nhận và an toàn khi chia sẻ. Để làm được điều này, cha mẹ nên lắng nghe chủ động bằng cách giao tiếp bằng mắt, không ngắt lời, đặt câu hỏi gợi mở và xác nhận cảm xúc của con thay vì phán xét hoặc áp đặt ý kiến cá nhân.
Thấu hiểu tâm lý trẻ: Cung cấp cho con một khoảng thời gian để chuẩn bị trước khi chuyển sang hoạt động khác. Ví dụ, khi sắp đến giờ ăn cơm, mẹ có thể nói: “Con chơi thêm 5 phút nữa rồi mình sẽ ăn cơm nhé”.
