Để giúp con bớt tự ti, hãy khích lệ, khen ngợi và tạo cơ hội để con phát huy khả năng, đồng thời giúp con rèn luyện tính tự lập và kỹ năng xã hội. Tránh áp đặt, so sánh với người khác, hãy lắng nghe, thấu hiểu và động viên con khi con gặp khó khăn.
Xây dựng sự tự tin từ gia đình
Khen ngợi và động viên đúng lúc: khen ngợi nỗ lực của con thay vì chỉ có thành tích mới khen. Để làm được điều này, bố mẹ cần quan sát, đồng hành cả quá trình cố gắng của con. Hãy cụ thể hóa lời khen, ví dụ: “con vẽ bông hoa đẹp quá” thay vì “con vẽ đẹp quá”, “con đã có một kỳ học tập đầy hăng say, điểm văn của con tiến bộ rõ rệt” thay vì “năm nay con học cũng được”,…
Tạo không gian để con thể hiện: cho phép con tự do đưa ra ý kiến, suy nghĩ, sáng tạo để con cảm thấy được tôn trọng và tin tưởng vào khả năng của mình. Tất cả mọi việc của con, bố mẹ nên hỏi ý kiến của con thay vì tự quyết, như: Đi ăn hay đưa menu để con lựa chọn, con phải biết được tên món ăn, biết mình thích gì và muốn ăn món gì? kể cả con muốn nếm thử những món mới cũng sẽ đưa ra ý kiến riêng. Mua sắm quần áo, hãy để con tự lựa trang phục mình mặc thay vì bố mẹ tự lựa chọn mua sắm cho con…. Việc con tự đưa ra ý kiến dần tạo ra cho con cá tính, tự lập, tự hình thành phong cách sống, thay vì phụ thuộc hoặc không có tính quyết định, thậm chí nhiều trẻ cảm thấy không được tôn trọng.
Đừng so sánh: tránh so sánh con với anh chị em hoặc bạn bè khác vì điều này có thể khiến con cảm thấy tự ti. Việc so sánh cực kỳ nguy hiểm mà nhiều bố mẹ không lường trước được. Ngoài việc trẻ cảm thấy tự ti, dần dà khiến trẻ hình thành suy nghĩ ghét, thậm chí tị nạnh với người được so sánh. Dẫn đến trẻ sẽ có những thói xấu như: nói xấu đối tượng được so sánh, thù hằn dễ nói năng hoặc có hành động làm hại tới người được so sánh,…
Lắng nghe và thấu hiểu: khi con gặp thất bại hoặc khó khăn, hãy cùng trò chuyện và đồng cảm với con thay vì chỉ trích. Việc động viên vô cùng quan trọng trong giai đoạn con thất bại. Mẹ hãy nhắc con nhớ rằng, cuộc đời ai cũng sẽ phải có những lần thất bại, kể cả những tỉ phú, nhà khoa học, vĩ nhân trên thế giới họ cũng vậy. Điều quan trọng sau thất bại đó con rút ra bài học gì và con cần cố gắng thế nào tiếp theo?. Đừng khóc hoặc chỉ cho phép khóc 1 lúc rồi thôi, hãy cho con biết rằng, khóc chỉ để giải tỏa nỗi buồn, chứ không phải chìm đắm trong buồn bã, khóc không thể giải quyết việc thất bại của con, khóc chỉ làm con yếu đuối mà thôi.
Phát triển kỹ năng và sự độc lập
Rèn tính tự lập: Hãy để con tự làm các công việc hàng ngày như gấp quần áo, đánh răng. Khi lớn hơn, có thể dạy con nấu ăn hoặc bảo vệ bản thân. Những việc đơn giản để chăm sóc bản thân con đều phải làm được, để khi đặt vào bất cứ môi trường nào con cũng đều có kỹ năng để sinh tồn.
Khuyến khích con tự ra quyết định: Hỏi ý kiến con và tôn trọng mong muốn của con trong những việc như chọn trang phục hay môn học. Con sẽ học cách chịu trách nhiệm khi đưa ra quyết định, dù đôi khi sai lầm. Việc tự đưa ra quyết định, hình thành cá tính cho con và thúc đẩy sự trưởng thành của con hơn trong đời sống. Việc tự chịu trách nhiệm với mọi thứ, giúp con lớn hơn từng ngày, biết suy nghĩ kỹ càng và chặt chẽ hơn.
Cho con thử sức với các thử thách mới: Khuyến khích con tham gia các hoạt động như thể thao, câu lạc bộ để con có cơ hội giao lưu, kết bạn và phát huy khả năng của mình.
Hỗ trợ con từ môi trường bên ngoài
Hợp tác với giáo viên: Trao đổi với giáo viên để họ có thể quan tâm, gọi con phát biểu hoặc hỏi bài để con bớt e dè trước lớp. Cô giáo cũng có thể xếp chỗ ngồi, nhờ các bạn chơi cùng con để con có thể được nói nhiều hơn, được thể hiện mình nhiều hơn. Ngoài ra cô giáo cũng có thể giao cho con một số nhiệm vụ để con hăng hái, thích thú và cảm thấy bản thân được coi trọng, quan trọng trong một tập thể mà tự tin hơn mỗi ngày.
“Diễn tập” cho các tình huống thực tế: Cùng con “diễn tập” các tình huống có thể xảy ra ở trường như bắt nạt hoặc bị lạc để con cảm thấy tự tin hơn khi đối mặt. Hoặc đưa ra các tình huống để con ứng xử, qua đó bố mẹ cũng có thể dạy con xử lý các tình huống trong cuộc sống.
Tham gia các hoạt động cộng đồng: Khuyến khích con tham gia các hoạt động tình nguyện hoặc công tác xã hội. Điều này giúp con thấy được giá trị của bản thân và phát triển lòng nhân ái.
Khi nào cần tìm kiếm sự trợ giúp chuyên nghiệp
Tìm đến chuyên gia khi cần thiết: Nếu thấy con có những dấu hiệu bất thường như thường xuyên quấy khóc, dễ cáu gắt, ít giao tiếp bằng mắt, hoặc có hành vi bạo lực, hãy đưa con đến gặp bác sĩ tâm lý để được tư vấn và hỗ trợ.
