Đã bao giờ cha mẹ đi làm về, nhìn vào phòng con thấy đồ đạc bừa bộn, sách vở quăng mỗi nơi một chiếc, cơm chưa cắm, chén bát chưa rửa… còn con thì nằm dài xem điện thoại?
Cơn nóng giận bắt đầu bốc lên.
Bạn bắt đầu quát tháo, than vãn về sự hy sinh của mình và sự vô tâm, lười biếng của con.
Mình thấy đây là cảnh tượng rất quen thuộc trong nhiều gia đình.
Rất nhiều cha mẹ than:“Con tôi lười lắm.”. “Nhắc mãi mà nó không chịu làm.”. “Nói nhẹ không được, phải la mắng khản cổ thì nó mới nhúc nhích.”
Nhưng cha mẹ có để ý rằng: Càng quát, con càng ì. Càng ép, con càng né. Càng trách mắng, con càng lầm lì?
Nhưng… liệu con có thật sự lười hay con chỉ đang bị ảnh hưởng bởi môi trường sống?
Tính “lười” không phải tự nhiên mà có
Tính cách của một đứa trẻ không hình thành trong một ngày, mà là kết quả của cả một quá trình sống chung trong gia đình.
Có những đứa trẻ lười vì
Luôn bị so sánh.
Làm gì cũng bị chê bai, trách mắng.
Vì không thấy việc mình làm có ý nghĩa.
Vì học theo cách sống vội vàng, căng thẳng của cha mẹ.
Trẻ con học bằng quan sát, chứ không học bằng quát tháo, la mắng.
Nếu một đứa trẻ lớn lên trong môi trường mà người lớn luôn than mệt, trì hoãn, sống bừa bộn, làm việc trong trạng thái bực bội, căng thẳng… thì việc con “không có động lực để làm” là điều rất dễ hiểu.
Sự thật là, khi một việc gắn với áp lực, so sánh, trách móc, tâm sẽ tự động né tránh.
Đó là cơ chế tự bảo vệ, không phải vì con lười hay con hư.
4 mẹo giúp con sửa tính lười mà không cần đòn roi
1. Dừng việc làm thay khiến con ỷ lại
Nhiều gia đình thương con theo cách bao bọc quá kỹ.
Sợ con khổ, sợ con mệt, sợ con làm hỏng… nên cha mẹ làm thay hết.
Khi bạn phục vụ con như một “vị vua con”, thì việc con hành xử như một “ông hoàng lười biếng” là điều tất yếu.
Hãy trả lại cho con quyền được lao động, được lấm lem, và cả quyền được sai sót.
Đó là cách con trưởng thành.
2. Cha mẹ phải làm gương?
Trẻ con học bằng mắt nhiều hơn bằng tai.
Bạn muốn con đọc sách, nhưng bạn cầm điện thoại suốt tối.
Bạn muốn con vui vẻ làm việc nhà, nhưng mỗi lần quét nhà, rửa bát bạn lại thở dài, cau có.
Vô tình, con hiểu rằng: Lao động là khổ sở, là hình phạt. Hãy để con thấy bạn làm việc trong sự vui vẻ, ngăn nắp. Khi cha mẹ sống kỷ luật và hoan hỷ, năng lượng đó sẽ tự lan tỏa sang con, không cần phải giục hay quát mắng.
3. Đổi “mệnh lệnh” thay “lời mời”
Thay vì:
“Đi dọn phòng ngay!”
Hãy thử:
“Con nghĩ mình có thể làm gì để phòng gọn hơn trong 15 phút không?”
Thay vì:
“Sao con lười thế!”
Hãy nói:
“Con thấy việc này khó ở đâu?”
“Con cần mẹ hỗ trợ phần nào không?”
Mệnh lệnh kích hoạt chống đối. Câu hỏi khơi gợi tư duy và trách nhiệm. Khi con làm xong, dù chưa hoàn hảo, hãy ghi nhận nỗ lực cụ thể, thay vì soi lỗi. Sự ghi nhận chân thành chính là động lực bền vững.
4. Giúp con thấy ý nghĩa của việc mình làm
Trẻ con không lười với thứ khiến chúng thấy mình có giá trị. Chúng chỉ lười với những việc: bị áp đặt. không hiểu để làm gì. Khi con thấy việc mình làm có ích, động lực nội tại sẽ được thắp lên. Hãy nuôi dưỡng trong con lòng biết ơn: Biết rằng bữa cơm, chiếc áo, mái nhà… đều là công sức của rất nhiều người. Khi tâm biết ơn lớn dần, con sẽ dần hình thành ý thức muốn đóng góp, sẻ chia.
Nguồn Nguyễn Ninh
