Giữa đại ngàn thăm thẳm, dưới bóng cây Dẻ Sồi già lũ trẻ tíu tít nô đùa, tiếng cười khúc khích vang vọng giữa mây trời, bao thế hệ bản làng cứ thế mà lớn lên…
Hai cây Song Song hay còn gọi hai cây Dẻ Sồi cổ thụ ở thôn Choản Thèn, xã Y Tý, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai có hơn 300 tuổi luôn thu hút sự chú ý của khách thập phương khi đặt chân tới vùng núi Tây Bắc. Chứng kiến lịch sử bom đạn đi qua, bản làng dần đông đúc, khói bản hòa vào làn mây trôi vào hoàng hôn chiều tà cứ ngỡ như là tiên cảnh.
Dưới bóng cây, lũ trẻ con nô đùa, giọng nói trong trẻo xen giữa tiếng Hà Nhì và H’Mông. Ấy vậy mà bọn trẻ vẫn hiểu nhau, cứ chạy vòng quanh gốc cây, thỉnh thoảng lại ngoái nhìn vài vị khách thập phương rồi thì thầm vào tai nhau và phá lên cười. Giữa tháng 9, lúa vàng khắp bản làng Y Tý ngã sạp do mưa lớn, mùi rơm thơm nức lúa nương. Lũ trẻ con đứa thì chăn bò, đứa đi học về, đứa thì nô đùa trên những đống rơm vệ đường.
Những nụ cười trong trẻo trên khoé miệng của lũ trẻ cũng khiến cho những người bôn ba nơi phố thị xô bồ cũng cảm thấy nhẹ lòng. Tâm hồn cũng trở nên nhẹ tâng, như những áng mây cứ tà tà trôi trên những triền đồi.
Con đường dẫn vào 2 cây Dẻ Sồi già cũng được đổ bê tông bởi người dân bản sống gần đó. Trên con đường những đứa trẻ thấy khách thập phương đến cũng kéo nhau ra gốc cây nô đùa. Đứa địu em trên lưng gầy, đứa mặc áo may ô, đứa đầu tóc chưa kịp buộc, đứa lại có gương mặt lấm lem,… Một xứ người “thật như đếm”, ở đó bản tính của lũ trẻ cũng chân thật như chính bản năng chúng được sinh ra.
Khi hỏi “các em có tới trường không?” đứa nói em lớp 3, đứa lại nói em lớp 6,… nhưng có đứa lại nói em nghỉ học rồi. Có lẽ với những đứa trẻ này việc sành sỏi tiếng Kinh là một mục tiêu lớn trong cuộc đời. “Sau con có muốn đi học Đại học không?”, đến câu hỏi này lũ trẻ khựng lại, e ngại rồi cười khúc khích, nấp vào lưng nhau. Với những đứa trẻ trượt dài mỗi chiều trên sườn đồi, giảng đường Đại học thật xa vời.
Chúng tôi vẫn cố gặng hỏi, “sao không muốn đi học Đại học nè?” lũ trẻ cười giòn tan. Vài đứa mạnh dạn trả lời “nhà không có tiền”, “do em học không giỏi”, … Rồi lại đuổi nhau chạy quanh gốc cây Dẻ Sồi già. Dẫu biết rằng, mỗi người sinh ra trên cuộc đời đều có một sứ mệnh, sứ mệnh của những đứa trẻ không đi học Đại học sẽ tiếp tục ở lại xây dựng bản làng, tiếp nối các thế hệ. Như chính cây Dẻ Sồi già hơn 3 thế kỷ vẫn vững chải, vẫn ôm trọn bản làng.
Chỉ là những tay phượt nghiệp dư, chúng tôi chỉ cầm đủ những chiếc đèn lồng nhỏ dành tặng các em nhỏ. Những ánh mắt lung linh, hào hứng, tụi nhỏ cầm đèn ngồi ngay ngắn, hát bài rước đèn pha lẫn sự ngại ngùng mà không trọn vẹn bài hát. Nhưng điều đó cũng khiến cuộc đời này còn có những điều vô cùng dễ thương, vẫn có những tiếng cười nói trong sáng, hồn nhiên, vô tư.
Cây Dẻ Sồi già là điểm giao giữa những con đường nhỏ dẫn đến nhiều bản làng. Bao năm vẫn vậy, vẫn hòa tiếng gió, quyện tiếng cười của trẻ nhỏ, đu đưa trong tiếng vọng của núi rừng Tây Bắc. Những đứa trẻ địu lúa đi bán cũng phải dừng chân nghỉ ngơi dưới bóng Dẻ Sồi một lúc lâu rồi mới tiếp tục hành trình.
Ai rồi cũng có hoài bão vươn mình, như Dẻ Sồi vươn mình giữa đại ngàn. Mong rằng, những đứa trẻ nơi đây sẽ có những ước mơ, dám theo đuổi để bước vào đời.
Đọc thêm tại The Elegant Code of Motherhood
