Có những chuyện tình không chỉ dừng lại ở sự lãng mạn, mà còn trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng tri thức và văn hóa, được trao truyền qua nhiều thế hệ. Chuyện tình đẹp bậc nhất thế kỷ XX giữa cố Giáo sư Nguyễn Văn Huyên và giai nhân Vi Kim Ngọc là một minh chứng. Từ tình yêu ấy đã khởi nguồn nên một dòng chảy đặc biệt, nơi tri thức, tình yêu và sự sẻ chia, yêu thương hòa quyện, được gìn giữ và lan tỏa.
Hơn nửa thế kỷ sau, dòng chảy ấy vẫn được tiếp nối, gìn giữ trong gia đình BTV/MC Thu Hường (VTV5, Đài Truyền hình Việt Nam), người cháu dâu trưởng của dòng họ, một người mẹ hiện đại nuôi con bằng trải nghiệm, bằng văn hóa sống động và bằng tình yêu sâu sắc trong từng hành trình cùng gia đình.
Không cần lời tung hô hay khuôn vàng thước ngọc, di sản của cố Giáo sư Nguyễn Văn Huyên và phu nhân Vi Kim Ngọc đã âm thầm trở thành một hệ giá trị bền sâu, thấm đẫm qua mỗi thành viên trong gia đình. Tình yêu ấy bắt đầu từ một cuộc hôn nhân vượt qua mọi rào cản lễ giáo: giữa một trí thức lớn chọn trở về phụng sự Tổ quốc thay vì làm quan cho chính quyền Pháp, và một giai nhân quyền quý – người dám từ chối hôn ước sắp đặt để theo tiếng gọi con tim, cùng chồng lên chiến khu, một mình nuôi dạy bốn con thơ trong những năm tháng gian khó.
Kể từ đó, dòng chảy ấy chưa từng ngừng lại mà vẫn luôn hiện hữu, lan tỏa cho đến hôm nay. Trong vai trò là cháu dâu của dòng họ, BTV/MC Thu Hường không chỉ thừa hưởng văn hóa ấy, mà còn lặng lẽ nuôi dưỡng và thổi vào đó một tinh thần mới.
Gia đình chị Thu Hường là sự kết nối của ba thế hệ với khoảng cách tuổi tác khá lớn: bố mẹ chồng đã ở tuổi “thất thập cổ lai hy”, vợ chồng chị thuộc thế hệ 8x, 9x, còn hai con trai mới 7 tuổi và 5 tuổi. Thế nhưng, phong cách sống truyền thống và hiện đại lại đan xen trong gia đình một cách nhẹ nhàng mà bền bỉ, qua từng nếp sinh hoạt, cử chỉ, sự tôn trọng lẫn nhau. Bố chồng chị, PGS.TS Nguyễn Văn Huy (con trai út của Giáo sư Nguyễn Văn Huyên) là người luôn có nhiều tư tưởng đổi mới để phù hợp với thế hệ trẻ.
Ông luôn động viên, cổ vũ, tin tưởng các con trong mọi việc làm. Những kỷ niệm bên con cháu luôn được ông ghi lại trong những trang nhật ký thấm đẫm suy tư, trong những ổ cứng đã phân loại ảnh theo chủ đề. Đó là cách ông lưu giữ ký ức và kể lại câu chuyện gia đình từ góc nhìn sâu sắc của một chuyên gia di sản.
Mẹ chồng chị là một người phụ nữ Hà Nội tinh tế, luôn ủng hộ các con và luôn là người chuẩn bị chu đáo cho từng chuyến đi xa: từ thuốc men, đồ ăn gia đình yêu thích… Những chi tiết tuy giản dị, qua năm tháng, đã trở thành một phần của nếp nhà – nơi mối liên kết giữa các thành viên được nâng niu, và gìn giữ.
Rồi cũng từ đó, chị Thu Hường tiếp tục viết tiếp câu chuyện gia đình nhỏ bằng cách của riêng mình: đồng hành cùng con lớn lên qua những chuyến đi. Với chị, việc nuôi dạy không nằm ở những lời răn dạy cứng nhắc hay bài học khô khan, mà hiện hữu trong từng bữa cơm, từng cuộc trò chuyện đời thường, ở những hành trình du lịch. Với chị, nuôi con là một quá trình “hấp thụ – tái sinh và sáng tạo lại” những giá trị tốt đẹp của gia phong, để truyền cho con bằng tâm thế của một người mẹ thời đại mới: chủ động, linh hoạt và chan chứa tình yêu thương.
Không phải ngẫu nhiên mà mỗi chuyến đi của gia đình chị luôn khởi đầu bằng một câu hỏi giản dị: “Lần này, mình sẽ kể với con câu chuyện gì?”. Người bạn đồng hành với chị trong mọi hành trình là chồng chị, TS. Nguyễn Vũ Hoàng, Phó Trưởng Khoa Nhân học và Tôn giáo, Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐHQG Hà Nội. Là người đàn ông yêu tri thức, sống giản dị và điềm tĩnh, anh luôn đề cao sự chia sẻ, thấu hiểu và yêu thương trong gia đình. Tình yêu được khởi đầu giữa hai tâm hồn cùng quan tâm đến văn hóa, rồi dần trở thành sự đồng điệu sâu sắc trong cách làm cha, làm mẹ và trong nếp sống gia đình giàu giá trị.
Một truyền thống đã được duy trì nhiều năm, đại gia đình chị Thu Hường thường quây quần bên nhau vào sáng mùng Một Tết Nguyên đán tại ngôi nhà số 2 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, Hà Nội). Trong không khí ngày đầu tiên của năm mới, gia đình ba thế hệ cùng dâng nén hương trước ông bà tổ tiên, từng thành viên báo cáo những thành tựu của năm cũ, gửi gắm ước vọng cho năm mới và cùng nâng ly chúc mừng trong không khí ấm áp. Sau buổi sáng sum họp, mỗi gia đình nhỏ lại tự do bắt đầu hành trình riêng của mình, để Tết không chỉ là sum vầy mà còn là dịp cùng nhau khám phá thế giới… như một cách để vừa tạm gác lại công việc, vừa mở ra những trải nghiệm mới cho con trẻ. 
Hai con trai của chị, bé Nguyễn Văn Hoàng Vũ (7 tuổi) và Nguyễn Văn Hoàng Bách (5 tuổi), đã đồng hành cùng bố mẹ đi khắp nơi từ khi mới 1 – 2 tuổi: từ Singapore, Nepal, Hong Kong, London, Pháp, Đức, Bỉ, Hà Lan, Mỹ…Với chị, các con không phải “người đi theo” mà là những bạn đồng hành thực thụ.
Mỗi hành trình, dù trong hay ngoài nước, đều do hai vợ chồng tự lên kế hoạch và chuẩn bị kỹ lưỡng. Khoảng một tháng trước khi khởi hành, cả nhà thường cùng ngồi xem bản đồ, bàn bạc lộ trình, xem video giới thiệu điểm đến trên YouTube, phân tích ưu – nhược của từng phương án.
Hai cậu bé, dù còn nhỏ, vẫn được lắng nghe và tham gia vào quá trình chuẩn bị: từ chọn khách sạn, sắp xếp lịch trình tham quan, đến tìm hiểu về văn hóa địa phương. Với chị Hường, đó không chỉ là bước chuẩn bị, mà còn là những buổi “tiền trạm”, vừa khơi gợi trí tò mò, vừa tạo cơ hội để các con học cách lên kế hoạch, tư duy hành trình, và rèn tính tự lập ngay từ sớm.
Trong những chuyến đi, mỗi bé cũng đều có những vai trò riêng. Có khi bé lớn giữ vali, bé nhỏ giữ thang máy, cùng bố mẹ đọc bản đồ, quan sát biển hiệu, thậm chí chủ động nhắc lịch trình.
Điểm đến mà gia đình chị chưa bao giờ bỏ qua trong các chuyên đi chính là bảo tàng và các trường đại học. Bởi chị cho rằng, ở không gian đó là nơi có thể khám phá trọn vẹn văn hóa, lịch sử của vùng đất mình đến, do đó, dù vé vào cửa đắt đỏ hay đường đi bất tiện, vợ chồng chị vẫn luôn ưu tiên đến. “Người lớn hay nghĩ trẻ con không biết gì. Nhưng thực ra chúng quan sát và bắt chước rất nhanh. Khi gia đình tôi trò chuyện cùng các giáo sư nước ngoài, các con được ngồi cùng đều rất ngoan và lắng nghe, quan sát, thậm chí tò mò hỏi chuyện”. Những chuyến đi ấy mở rộng thế giới quan cho con, đồng thời khơi dậy tư duy phản biện từ những quan sát ngây thơ nhưng sâu sắc. Có lần sau chuyến du lịch 15 ngày ở Mỹ, cậu con trai lớn từng hỏi: “Sao ở Hà Nội nhiều khói bụi thế mẹ? Ở bên kia không khí trong lành hơn nhiều.”. Những câu hỏi ấy, với chị, là minh chứng cho sự thay đổi trong nhận thức, khi trẻ biết so sánh, biết đánh giá và tự đặt ra tiêu chuẩn sống cho bản thân.
Không chỉ học từ bảo tàng hay sách vở, các con còn được dạy bằng chính những khung cảnh đời thường. Có lần, trong chuyến đi Mỹ, bé gặp một người đàn ông rất béo khó khăn trong việc lái xe. Từ đó, cậu bắt đầu đặt câu hỏi về đồ ăn nhanh, về sức khỏe và và dần chủ động hạn chế món ăn chiên rán…
“Nếu bố mẹ cứ nói con không được ăn cái này, con không được ăn cái kia vì không tốt, con sẽ thấy khó chịu. Nhưng khi tự mắt nhìn thấy, con hiểu và sẽ tự ý thức điều chỉnh hành vi mà không cần cha mẹ ép buộc”, chị chia sẻ.
Chị Hường tin vào sức mạnh của sự dẫn dắt nhẹ nhàng. Chị để con học bằng sự tò mò tự nhiên và tự rút ra bài học cho riêng mình. Dần dần, các con bộc lộ sở thích cá nhân: bé lớn đặc biệt yêu thích lịch sử, bé nhỏ yêu thích tính toán. Dù chưa đặt kỳ vọng cụ thể, vợ chồng chị vẫn luôn tạo điều kiện để con tiếp cận các không gian học thuật.
Du lịch, theo nhìn nhận của chị Hường, không phải là một khoản tiêu xài xa xỉ, mà là sự đầu tư vào ký ức. Đó là cách giáo dục tự nhiên bằng trải nghiệm sống, nơi mỗi thành viên trong gia đình được hiện diện trọn vẹn cho nhau: lắng nghe thật sự, quan sát thật sự và quan tâm thật sự.
Dù ông bà nội sống riêng từ khi các con mới vài tháng tuổi, gia đình chị Hường vẫn duy trì đều đặn một thói quen đặc biệt: mỗi năm, ít nhất hai chuyến đi có đông đủ cả ông bà, bố mẹ và các con (một chuyến trong nước và một chuyến nước ngoài). “Ông bà giờ đã ngoài 80. Tôi hiểu rằng, thời gian của ông bà không còn nhiều. Và tuổi thơ của con, chính là những năm tháng còn có ông bà bên cạnh,” chị Hường lặng lẽ nói.
Những chuyến đi trở thành dịp quý giá để con cháu được gần gũi ông bà hơn bất cứ thời điểm nào trong năm. Từ việc cùng ăn một bữa cơm, ngủ chung khách sạn, đến cùng kéo những chiếc vali… mọi trải nghiệm đều chất chứa yêu thương và sự sẻ chia.
Trong ký ức gần đây của chị, khi gia đình vừa đến Brussels (Vương quốc Bỉ), cả nhà phải về khách sạn lúc nửa đêm sau một ngày dài di chuyển (di chuyển máy bay và tàu điện từ Berlin, Đức sang Brussels, Bỉ – PV) “Những con đường trong phố cổ của Brussels chủ yếu là đường gạch, đi lại mệt hơn chút so với đường bê tông, lại còn phải kéo vali. Khi thấy ông bà mệt mà vẫn vui vẻ gắng để đi. Các con tôi thấy ông bà như vậy chúng cũng nỗ lực làm theo không kêu ca phàn nàn. Các con còn biết hỏi thăm ông bà, bạn lớn còn kéo vali giúp cùng ông. Bạn bé 5 tuổi cũng tự kéo vali của mình trong vui vẻ. Ai cũng mệt nhưng thấy nhau là vui, mọi mệt mỏi tan biến. Những khoảnh khắc về sự sẻ chia không trang sách hay lời dạy nào dễ đi vào lòng con trẻ đến vậy”, chị nhớ lại. 
Trong các chuyến đi, hành trình đi bộ rất nhiều, nhưng đó cũng chính là khoảng thời gian quý báu, ông bà kể cho các cháu nghe rất nhiều về lịch sử, từng điểm đến được ông bà giới thiệu sinh động. Có lần, khi làm bài tập làm thơ về ông bà, bé Hoàng Vũ, con trai chị đã viết: Ông em rất giỏi/ Ông thích nghe đàn/ Ông thích bảo tàng/ Bà hay chơi đàn/ Bà dạy em vẽ/ Em mong ông bà/ Luôn luôn khỏe mạnh/ Để đi nước ngoài…” Những hình ảnh giản dị trong từng câu thơ ấy đều thể hiện sự ngưỡng mộ, yêu thương đến từ sự quan sát, va chạm, cảm nhận rất thật trong từng chuyến đi.
Chị Hường có có một “bí kíp” đặc biệt đi để gìn giữ lại mọi kỷ niệm. Sau mỗi chuyến đi, chị đều rửa ảnh cứng, làm album, thậm chí dựng video. “Nhiều người bảo rửa ảnh làm gì, thời nay ai còn xem? Nhưng với tôi, đó là văn hóa gia đình. Có hôm rảnh, thay vì xem iPad, tivi, cả nhà lại mở album cũ ra xem. Tôi thấy con nhớ từng kỷ niệm vanh vách. Với tôi, ảnh chính là cách để ký ức trở nên sống động và bền lâu nhất”, chị chia sẻ.
Chị kể lại, nhờ những cuốn album ấy mà ký ức của con chị về ông ngoại, người đã mất khi con lớn chị mới hai tuổi rưỡi vẫn còn nguyên vẹn. Con nhớ mặt ông, nhớ cả câu nói ông hay trêu nhờ những đoạn phim, bức ảnh mà gia đình ghi lại. Mỗi album được chị đầu tư kỹ lưỡng, đôi khi lên đến vài triệu đồng, được thiết kế cẩn thận như một cuốn ảnh cưới, nơi từng câu chuyện, từng khuôn mặt đều được lưu trữ một cách đầy trân trọng và yêu thương.
Một trong những kỷ niệm mà chị Hường nhớ mãi là lần cả gia đình đi Hà Lan. Giữa quảng trường cổ kính, cả gia đình đã quay một thước phim ghi lại cảm xúc của cả gia đình. Khi ông bà nội chia sẻ với con cháu về cảm xúc đã từng đứng đây khi còn trẻ, và khi về già, đôi chân đã mỏi, mắt cũng yếu hơn lại được đi cùng con cháu, cảm thấy rất hạnh phúc. Và lúc đó, cả nhà vừa cười, vừa khóc nhưng đó là một cảm xúc vô cùng đặc biệt…Với chị, đó chính là di sản quý giá hơn bất kỳ tài sản nào.
Tuy mỗi chuyến đi luôn đầy ắp tình thân và ký ức đẹp, nhưng chị Thu Hường chưa bao giờ lãng mạn hóa hành trình ấy. Là mẹ của hai cậu con trai đang tuổi hiếu động, chị hiểu rõ: đi du lịch cùng con nhỏ, lại có cả ông bà lớn tuổi đồng hành là lựa chọn cần nhiều hơn cả sự chuẩn bị, đó là kiên nhẫn và cả lòng bao dung.
Chị nhớ lại chuyến đi Nepal năm con út mới hơn hai tuổi rưỡi. Trời lạnh, đường đá gập ghềnh, bé vừa mỏi vừa sốt nhẹ, nhõng nhẽo giữa đường và không chịu đi tiếp.
Cả đoàn buộc phải dừng lại, người dỗ con, người trông hành lý. Vì đi du lịch thiếu tiện nghi hơn ở nhà, có những lúc, sự mệt mỏi khiến chị gần như cạn kiệt năng lượng và thiếu kiên nhẫn. “Có khoảnh khắc khi con quấy, hai vợ chồng phải thay nhau, khi mình mất bình tĩnh thì nên dừng lại thay vì đối diện để giảm xung đột với con. Khi đó, hai vợ chồng rất hiểu ý nhau, dỗ con bằng một giọng thật nhẹ. Rồi đến lúc con dịu lại, cả nhà lại tiếp tục lên đường.” Kinh nghiệm này mình cũng đang áp dụng trong cách nuôi dạy con hiện tại.
Những năm con còn nhỏ, mọi hành trình đều được “thiết kế” vừa sức với trẻ: ưu tiên điểm đến không quá đông đúc, chia nhỏ lịch trình, xen kẽ nghỉ – ăn – chơi hợp lý. Vào khách sạn, việc đầu tiên là kiểm tra… nước ấm, ổ cắm, bồn rửa. “Du lịch với trẻ con không giống người lớn, phải dừng – nghỉ – bồng – bế liên tục. Nhưng đổi lại, tôi thấy rõ từng cột mốc con trưởng thành sau mỗi chuyến đi.”
Có lần khác, trong hành trình đến Pháp, cả nhà đi bộ từ sáng đến tối. Bé lớn mệt quá ngủ gục trên tàu điện, lúc về khách sạn, cả ông bà và bố mẹ phải thay phiên nhau bế con, kéo vali. “Khổ nhất là lúc nửa đêm, đường vắng, trời lạnh, khách sạn lại xa. Mỗi người một chiếc vali to, mà hai đứa nhỏ thì mỏi chân. Nhưng cả nhà đều cố gắng, không ai than một tiếng. Chính những giây phút ấy, tôi nhận thấy sự gắn bó không đến từ điều lớn lao, mà từ việc cùng nhau vượt qua một ngày dài.”
Chị Hường thừa nhận: du lịch cùng con nhỏ là một “cuộc đầu tư” không hề đơn giản, không chỉ về tiền bạc, mà còn là sức lực, thời gian và cả cảm xúc. Có những ngày đi dài về nghỉ đêm muộn, những bữa ăn vội để kịp lịch trình, những chặng đường phải hoãn lại vì con khóc, vì ông bà mệt hay vì thời tiết. Chưa kể, việc cho con nghỉ học dài ngày cũng khá khó cho một quyết định ngẫu hứng. Bởi số ngày con nghỉ học đồng nghĩa với sự thiếu hụt kiến thức. Vì thế, trên hành trình ấy, chị tranh thủ thời gian ngồi tàu điện cùng con học lại theo nhật ký học tập cô giáo gửi, làm bài tập ngay trên chuyến đi để vừa không dồn kiến thức, vừa biến thời gian rảnh thành khoảng khắc giá trị.
Không chỉ đi nhiều, chị Hường còn “đi có chủ đích”, từ đó đúc kết được rất nhiều kinh nghiệm thực tế, để chuyến đi dù vất vả đến đâu, vẫn luôn là một hành trình ý nghĩa. Dưới đây là những lời khuyên chị muốn gửi gắm đến các gia đình trẻ, những ai đang chần chừ trước ý tưởng đưa con đi xa, hoặc còn đắn đo giữa sự thuận tiện và giá trị sống còn đọng lại.
Đầu tiên là học cách vượt qua kỳ vọng về sự hoàn hảo. Chị Thu Hường chia sẻ: “Cái khó nhất là vượt qua tâm lý mong mọi thứ diễn ra hoàn hảo.” Rất nhiều bà mẹ trẻ thường e ngại đưa con đi xa, không phải vì thiếu điều kiện kinh tế, mà vì những nỗi lo lắng thường trực: sợ con ốm, sợ lịch trình bị đảo lộn, sợ không kiểm soát được tình huống bất ngờ. Chính những kỳ vọng ấy vô tình trở thành áp lực, khiến chuyến đi lẽ ra là niềm vui, lại thành gánh nặng tâm lý. Thay vì kỳ vọng một hành trình hoàn hảo, cần học cách chấp nhận sự không suôn sẻ là một phần tất yếu: con có thể quấy khóc, bị táo bón, ăn uống không hợp, hay đơn giản là mệt và ngủ gục giữa đường. Khi đã chuẩn bị sẵn tâm thế, cha mẹ sẽ bình tĩnh hơn để vượt qua.
Thứ hai, y tế là thứ phải được chuẩn bị kỹ lưỡng nhất, sức khỏe và sự an toàn cần được đặt lên hàng đầu. Những loại thuốc cơ bản như hạ sốt, men tiêu hóa, điện giải, dầu gió… cần được mang theo, bởi khi đi nước ngoài không dễ tìm mua. Bên cạnh đó, bảo hiểm du lịch là một khoản không thể tiết kiệm, nhất là khi có người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ trong đoàn. “Có thể mình không dùng đến, nhưng khi rủi ro xảy ra, bảo hiểm là cứu cánh quan trọng để không rơi vào thế bị động.”
Thứ ba, cần tính toán kỹ từng từ đồ ăn đến hành lý. Chị Hường từng mang theo cả nồi cơm mini khi con còn quá bé. “Có chuyến tôi phải nấu cháo, luộc mì tươi Hàn Quốc, và tận dụng luôn hộp mì để làm bát ăn cho con. Nhìn thì buồn cười, nhưng thực sự rất hữu ích.” Với chị, đồ ăn dự phòng là cần thiết, những đồ ăn quen thuộc giúp trẻ dễ ăn hơn và bố mẹ cũng yên tâm.
Thứ tư, lựa chọn trang phục vừa tiện lợi, vừa thẩm mỹ. Chị thường chuẩn bị các set đồ để cả nhà đồng điệu về phong cách, hợp thời tiết và đẹp trên ảnh. Đặc biệt với mùa đông, chị luôn tính toán quay vòng quần áo, giặt sấy hợp lý để vali gọn nhẹ mà vẫn đủ ấm.
Cuối cùng, quan trọng nhất là chuẩn bị một tinh thần tĩnh tại để đón nhận cả rủi ro, và biết tìm niềm vui trong cả những điều không suôn sẻ. Chị Hường thẳng thắn chia sẻ: “Có những chuyến bay dài, khi máy bay đi vào vùng nhiễu động, tôi cũng lo lắng. Thậm chí nghĩ đến cả điều xấu nhất. Nhưng rồi khi hạ cánh an toàn, tôi thấy mọi nỗi sợ đã tan biến, và mình lại sống trọn vẹn trong hành trình cùng con”. Chính tâm thế bình thản ấy giúp cha mẹ bớt gồng mình, để mỗi chuyến đi thực sự là cơ hội gắn kết và tận hưởng từng khoảnh khắc bên con cái.
Dù đã cùng con rong ruổi khắp nơi từ trong nước đến châu Á, Châu Âu, Châu Mỹ…, từ những bảo tàng nổi tiếng thế giới ( Bảo tàng Louvre, Pháp; Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ, Bảo tàng Lịch sử tự nhiên London…) đến các trường Đại học danh tiếng (Đại học Harvard, Mỹ), Đại học Cambridge, Anh)… nhưng hành trình của gia đình chị Hường vẫn chưa bao giờ dừng lại. Với chị, mỗi chuyến đi không đơn thuần là trải nghiệm, mà là một phần của “nếp sống văn hóa” được âm thầm trao truyền cho con. Trong những kế hoạch sắp tới, chị mong muốn đưa các con tìm hiểu nhiều hơn về văn hóa dân tộc, khám phá đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số, đến với những miền đất biên cương Tổ quốc…để nuôi dưỡng tình yêu cội nguồn và khơi gợi sự gắn bó với ngành “dân tộc học” mạch tri thức đã được ba thế hệ trong gia đình chị miệt mài theo đuổi.
Theo The Elegant Code of Motherhood
Bài: Linh Evelis
Trình bày: Phan Hương
Mình thích những gia đình giữ được nếp truyền thống như thế này. Chứ giờ hiện đại quá, nhà nào biết nhà nấy, đôi khi đi làm về mỗi người 1 phòng, rồi cứ bận bịu sắp xếp đi du lịch với nhau cũng khó.